Niet het kruis van Golgotha maar dat van Corona

Niet geweigerd in de supermarkt op het boodschappenuurtje voor ouderen deze dagen die ook zonder Pasen een kruis kunnen zijn. Hoefde niet mijn identiteitskaart te laten zien en dat deed pijn. Daarover later. Voor eerst een hartelijke Paasgroet naar de eveneens in quarantaine verkerende vrienden en vriendinnen. Een Paasgroet. Die mooie tradities houden we in stand. De goede gewoonten enzovoorts. Heel lang stond Goede Vrijdag voor ’s avonds uit eten met vrienden in een van de restaurants aan het Utrechtse Janskerkhof. De verrekijker ging mee. Het was toen in restaurants trendy om muizenhapjes te serveren op verschrikkelijk grote borden. De tafeltjes waren niet aangepast en herhaaldelijk zat je met je eigen bord tegen dat van een ander. Met hulp van een verrekijker zag je een stukje vlees liggen en wat aardappelkroketjes die al snel slap werden in een overigens voortreffelijke saus van gewaagde samenstelling. Jarenlang ook stond Goede Vrijdag voor de opening van het zomerseizoen in Gasselte in Drenthe waar we vanuit onze bostuin door de nog kale bomen heen de kampeerders van de natuurcamping buiten zagen stoeien met het beschimmelde interieur van hun vochtig muffe caravans die de hele winter op slot hadden gezeten. Hoe anders het paasplaatje van 2020. Maar het is ons nog altijd vergund de Paasgroet sámen uit te spreken. Vorig jaar in de tuin met Pasen aan de  zonnecrème, en waarschijnlijk nu opnieuw met verrassend hoge temperaturen voor medio april. Pasen 2020: op anderhalve meter van elkaar en ook op de vierkante millimeter nauwkeurig thuis. Ellen slaat zich er goed doorheen. Het bijgevoegde beeld illustreert dat. De handen, de wangen, ik schreef erover en kreeg er heel wat reacties op terug. Opgetogen reacties. Met de zorg voor Ellen behoren we tot de preciezen en toch ook ietwat tot de rekkelijken. Het kan niet anders. Ellen kan niet op anderhalve meter afstand verzorgd worden. Daarom een extra eresaluut naar Diana, Trudy en Elly. Zeker ook namens Ellen. Ons dreamteam. Ellen d’r hand op haar wang. De vraag aan haar of ze wist wat de dames allemaal voor haar deden. De vraag moest herhaald. Vaak werkt dat zo. Een hoofdknikje. En toen: ‘Dank.’ Het levert een blijdschap op die amper in woorden is uit te drukken. Zijn we geneigd mensen met een hersenaandoening te snel af te schrijven? Het antwoord is ja. Moeilijker te geven is het antwoord op de vraag of het verbod op bezoek, met nog verder toegenomen verdriet en eenzaamheid in de verpleeghuizen, afgezien van te weinig beschermend materiaal, en afgezien van slechts mondjesmaat tests, mede debet is aan een nog verdere afname van het immuunsysteem onder bewoners. Ik probeer hun situatie met Ellen te vergelijken maar misschien is dat niet helemaal eerlijk. En ik weet natuurlijk niet hoe het ook ons verder in deze coronacrisis zal vergaan. Elke dag is er één. Ik zou me geen raad weten zonder controle op hoe het Ellen in het verpleeghuis zou vergaan. Zal de corona een levensles blijken en zullen we aan het eind van de tunnel afscheid gaan nemen van die heilig verklaarde liturgie van economische groei en winstcijfers? Draait de coronacrisis uit op een catharsis, een reiniging van de op hol geslagen ziel? De scholen hebben de meeste van hun kinderen in beeld. Het leeuwendeel van de kinderen zelfs. Maar niet allemaal. Een gering maar desalniettemin niet te verwaarlozen percentage is zoek. Kinderen uit probleemgezinnen. Ook kinderen van vluchtelingen, wat lang niet altijd ook automatisch onder de noemer probleemgezin hoeft te vallen. Maar wel onder de noemer moeilijker communicatie. Ellen krijgt dit alles niet meer mee, het zou anders bij haar een schok te weeg hebben gebracht en ook voor enige herkenning hebben gezorgd na alle jaren op haar school op het Kanaleneiland. Voor oud-collega en vriendin Wil geldt wellicht hetzelfde. De catechismus is duidelijk: ook met de naar honderd kilometer per uur teruggebrachte maximum snelheid rijden we overal, en vooral ook in ons hoofd, nog steeds veel te hard. De zaak is ineens tot stilstand gekomen. De bewoners rond het megalomane Schiphol hebben de tijd van hun leven en wanen zich in een biovakantieoord. Het enige wat zij in de lucht ontwaren zijn dansende muggen die deze slappe winter hebben overleefd. Ons favoriete stiltegebied bij de Meije en voorbij Woerdense Verlaat is voor het eerst sinds mensenheugenis weer van de vogels en een broedplaats in lentesfeer. Geen lederen morotrijders de paden op en de lanen in met Pasen in een knetterende stoet van wel honderdvijftig gehelmde avonturiers. Het woord bumperklver kan uit Van Dale. Geen bedrijf dat zijn cliëntèle zo goed kent als Ikea. Alle filialen gingen dicht toen dat nog helemaal niet van hogerhand hoefde. Want dacht het management: straks krijgen we uit verveling al die jengelende Hanny’s en Karels met hun schoonmoeder langs de schappen. Een paar dagen geleden kirde de tv-presentatrice van mijn favoriete geestelijke ochtendgymnastiek dat in Londen nu ook de eerste regeringsleider met corona naar de ic was gebracht. Aan haar studiogast vroeg ze handenwrijvend wat hij daar van vond. Het Kamerlid voor de VVD toonde zich ’s morgens voor achten al goed uitgeslapen en antwoordde heel snedig dat ook politici klaarblijkelijk gewone stervelingen waren. Daar zei deze liberaal zo wat. Hoe kon het nou dat Boris uit Londen ’s nachts om twaalf uur op de ic terecht was gekomen en dat zijn staf aan medewerkers in een officiële verklaring naar buiten bracht dat diezelfde Boris ten tijde van de spoedopname ‘levedig’ en ‘opgewekt’ was. Het leek het Kremlin wel. Het leek wel of het niet over Boris Johnson ging maar over Boris Jeltsin. Ach Boris Jeltsin… Ooit eens als buitenlandredacteur een poging gewaagd hem te interviewen toen hij hier in Nederland was om zijn boek te presenteren. Ze hadden net zo goed vanuit Moskou zijn borstbeeld kunnen opsturen. Jeltsin lachte maar een beetje voor zijn aan erosie onderhevige vaderland weg en liet zich telkens een glaasje limonade aanreiken. We lezen ons suf. De boeken van Cynthia Mc Leod, dochter van Suriname’s laatste gouverneur en eerste president, Johan Ferrier, zijn op herhaling. ‘La Rochelle passée’. ‘Vaarwel Mérodia’. ‘Hoe duur was de suiker’. Historische romans over de slavernij met als superieur element de blanke man die God schiep naar zijn beeld. Niet omgekeerd. O zeker niet. De blanke man die zijn slaven en slavinnen uit Afrika als nog minder zag dan een straathond. Maar ook ontroerende oprechte romances van jonge blanke masra’s met hun zwarte slavinnetjes met wie ze van kind af aan waren opgegroeid en die in Suriname een samenleving deden ontstaan waarbinnen iedereen wel een bruin kleurtje heeft. De smeltkroes. Veel vrome Frans-Nederlandse hugenoten die in de negentiende eeuw als eigenaar de plantages in Suriname met zweep en Spaanse bok bestierden. Het corona is verschrikkelijk maar houdt zich gelukkig niet aan de kleurlijn met zwart als (onbegrijpelijk) inferieur, zo komt bij het lezen van Mc Leod onwillekeurig de gedachte op. De kerken, daar heb je ze weer, deden er eertijds graag aan mee de kleurlijn in stand te houden. Het gehele kerkelijke en politieke bestaan was ervan doordezemd. Huidskleur speelt in dit tijdsgewricht geen rol bij een eventuele schifting voor spoedopname op een ic. Hopen we. Maar zie New York eens met zijn dure particuliere ziekenhuizen in Manhatten voor de witte coronapatiënten en aftandse noodlokalen even verderop voor de zwarte getroffenen rond het honkbalstadion van de New York Yankees. Weer eens het besef welk een gevaar er schuilt in boreale retoriek aan het einde van een verkiezingsavond. Het is meer en erger dan dronkenmanspraat. We lezen ons suf als gezegd. Het kan voor de liesbreuk geen kwaad. We produceren twee keer per week een blog. We doen een boodschap voor een rol biscuitjes om een loopje te hebben. We ontdoen de tuin van het onkruid zevenblad in het volle besef dat het met twee weken de kop weer volop opsteekt. Het onkruid wieden doet naar de paracetamol grijpen vanwege de liesbreuk. We doen tussen de middag een slaapje alsof we in Paramaribo en zijn vroegere plantages (met de meest idyllische namen) verkeren of op Java. Maar zonder klamboe. Maar de mug is er alweer, zoals in de tuin ook de slak. Het eerste maaltje alweer bij elkaar geharkt. Op de achtergrond de keeltjes van de hitsige kippen van twee huizen verderop. Weer een ei en het past bij de paasdagen. De man die daar woont heeft de onaangename gewoonte overal waar hij loopt een cirkelzaag bij zich te hebben. Soms wanen we ons naast een houtzagerij. Gelukkig blijft hij in zijn eigen tuin. Maar alles went. Een andere buurman in een van die paddenstoelenhuizen aan de Zonzijde deed ruim drie uur over het wassen van zijn buitenmodel grote auto. Om bij het dak te kunnen pakte hij er met zijn 1 meter 65 een keukentrap bij. Toen hij klaar was gooide hij een paar emmers modder over zijn glanzende auto en begon hij opnieuw drie uur te poetsen. ‘Johan, ik weet me geen raad, ik sta anders de hele dag uit mijn raam naar buiten de koekeloeren, ik weet niet wat ik met mijn tijd aan moet’. Om uiteindelijk te constateren dat hij zijn zoveelste dag in corona quarantaine nuttig had doorgebracht en ook geheel en al volgens de voorschriften van onze bejubelde messias Rutte. Die opgewekte vrijgezel straks lijsttrekker van de VVD of kroonprins Klaas Dijkhoff in zijn onafscheidelijke giletje? Het zal vijftien zetels schelen. Misschien wel meer. Moest erg lachen om het tv-spotje met de zendtijd voor politieke partijen deze week. Het enige wat Dijkhoff te melden had was voor de honderdduizendste keer dat zijn vader vroeger bij Philips werkte. Maar Klaas zelf weinig gloeilampgehalte. Een andere buurman zei vanachter zijn glas chardonnay dat hij blij zou zijn als de kappers weer aan de slag mochten. Ik bedierf de zonnige middag in zijn tuinstoel met de opmerking dat zodra de kappers weer mogen knippen er ongetwijfeld een wachttijd zal zijn van zes weken, zo niet langer. Terug naar de Batavieren. En het tarief van de kappers zal straks torenhoog zijn. Net zo min als paracetamol en toiletpapier onlangs even zal er na de Pasen nergens meer een tondeuse te koop zijn. In Amsterdam valt volgens de fotografe Annelies Verhelst (ooit de Ware Tijd in Paramaribo) nog minder te beleven nu dan vroeger in haar jeugd te Sas van Gent. Hoorde vanuit Groningen dat daar de prostituees nu in de kassen voor tomaten en komkommers werken. Ik kon er niks aan doen maar moest een beetje grinniken. Dat kan in die kassen misschien ook in lingerie. Kon daarentegen niet lachen om illegale zwartwerkers die via hun plotseling opgedoken belangenvereniging ook door de overheid gecompenseerd willen worden wegens inkomstenderving. Ouderen mogen op bijzondere tijden hun boodschappen doen in de supermarkt. Ik dacht: laat ik ook eens gaan. Hopelijk word ik geweigerd. IJdelheid der ijdelheden. Niets menselijks is ons vreemd. Maar godverdomme, dat was niet zo! Ik mocht achter het rollatorgilde mee de winkel in. Pijnlijk. Speciale bejaardentijden ook voor mij. Een speciale ouderenkassa bij de Lidl waar ik ook al niet geweigerd word. Ondanks de korte broek en nog jeugdige bruine benen.

Een hartelijke Paasgroet. Zeker ook van Ellen die zich er nog steeds goed doorheen slaat. Noemen we dat niet kranig? Beluisterde zo-even een mevrouw op de radio die haar moeder veiligheidshalve uit het verpleeghuis wil halen gedurende de coronacrisis om die moeder zelf thuis te gaan verzorgen. Moeder is nog vrij van corona. Veel van haar medebewoners zijn dat niet. Moeder mag niet naar haar dochter. Waarom niet? Regels. Protocollen. Hersenloze volgzaamheid van dienstkloppers. Ja moeder mag naar haar dochter, maar zodra de rolstoel met één wieltje buiten het verpleeghuis staat is moeder haar kamer kwijt. Hoezo? Regels. Erg goed uitleggen kon de directrice van het verpleeghuis die regels niet. Hoe komen zulke eendimensionale figuren toch op een positie van verpleeghuisdirectrice terecht? Had graag in de uitzending gezegd dat bewoners van verpleeghuizen voor een vastgesteld aantal dagen per jaar recht hebben op verblijf in zorghotels. Met dat recht vervalt niet het recht op behoud van hun kamer in het verpleeghuis. Het lijkt niet moeilijk te verdedigen dat de woning van die dochter voor haar moeder tijdelijk als zorghotel dient. Gaat het nu godver om het welzijn om die moeder en haar overlevingskansen of om macht en bureaucratie? We zijn onverbeterlijk met die regelzucht. Laten we blij zijn dat die dochter haar moeder in een veiliger omgeving wil verzorgen en laat zo’n verpleeghuisdirectie nou eens proberen bij zichzelf enig improvisatietalent aan te boren uit oogpunt van medemenselijkheid en fatsoen.

****

Hi Johan en Ellen,

Ha, ik dacht al aan jullie deze week en vroeg me af hoe jullie het maakten, goed van jullie te horen. En ja Johan, je bent 70, je komt snoeihard door de keuring van het speciale boodschappen uurtje. Ook de docent wordt ouder. Ach ja. Ik word zelf erg rustig van in de rij voor de supermarkt staan. Ik dacht dat ik het vreselijk zou vinden, maar het is heel zen. In de supermarkt zelf is het dan lekker rustig. Wat voor sommige mensen om andere redenen weer handig is, ik zag een man met zijn winkelwagentje aankomen in een rij waar een pilaar in het midden van het gangpad stond. Ik wachtte even om hem langs te laten, maar hij bleef achter de pilaar staan bij de chocola, dus liep ik door. Toen zag ik pas waarom hij achter de pilaar stond, hij stopte net een sixpack Heineken in zijn al redelijk vol uitziende rugtas. Zo, je stopt het maar vast in je tas? Vroeg ik met een heel dikke bodem sarcasme. Hij zei: Oh krijg toch corona mevrouw. Haha, het maakte mijn hele dag vrolijk. Ik moest ook lachen om je moddergooi buurman. Geestig. Klinkt wel alsof hij in een goed proces van zelfontwikkeling zit nu hij moet gaan uitvinden wat hij eigenlijk zelf wil als hij niks moet, waar hij nou echt gelukkig van wordt. Dat autowassen is een experiment, maar ik denk dat hij nog even door moet zoeken.
En ja ik ga voorlopig nergens heen, geen Amerika, geen Afrika, wat ik natuurlijk verschrikkelijk vind. Gelukkig zijn er dichtbij ook avonturen te beleven, maar jaaaa. Ik moet zeggen dat het ook wel weer went. In het begin vond ik het super moeilijk, zo ongeveer mijn hele leven bestaat uit dingen waarbij ik opeengepakt met andere mensen ben. Nu ben ik vooral lekker veel aan het maken, filmen, schrijven, dat soort dingen. En voor Lola Luid moet ik nog steeds wel wat werk doen, dus eigenlijk heb ik gewoon best wel volle dagen gek genoeg. Ook omdat ik overal meer uitgebreid de tijd voor neem. Ik doe af en toe boodschappen voor buren die ik niet ken, die oud of ziek zijn, en dat is dan meteen een heel ochtendprogramma. Dan is je dag natuurlijk al gauw vol. Getrouwd ben ik nog niet, dat hadden we voor de zomer bedacht, maar eerst maar eens zien hoe de wereld er dan uit ziet.
Dat tuinieren klinkt echt heerlijk, jullie hebben natuurlijk ook zo’n geweldige tuin, dat is echt goed voor je hoofd ook, met je handen in de aarde. En zevenblad is heel mooi, dus heel goed dat het na twee dagen terugkomt. Nu ga ik even naar het park fietsen om een vriendin te zien op anderhalve meter afstand – dat blijft toch echt wel gek, gelukkig woon ik met huisgenoten die ik toch wel besmet als ik ziek ben, dus die mag ik wel knuffelen.

Liefs voor jullie beiden, Annelies (het meisje uit Sas van Gent waarbij vergeleken Amsterdam nu een stille verlaten plek is).

****

Dag Johan,

Ik verheug me steeds weer op jouw berichten en blogs en jouw nuchtere blik op de huidige situatie waarin iedereen zich nu bevindt. Je bent ook een van de weinigen die mij nog in de mailing lijst heeft staan. Misschien begrijp je dat ik al twee jaar in een soort van isolement verkeer. Sinds de dood van mijn lief. Ik ben inmiddels al gewend aan een soort van isolement, ik weet niet hoe dat uit te leggen.
Ik vind het geweldig dat Ellen zich goed door de crisis, en dankzij de niet aflatende hulp, weet te slaan. Respect ook voor iedereen die jou daarmee helpt. Ze zijn goud waard!
Ik heb de fles wijn die ik voor ons had gereserveerd geleegd en zorg voor een mooie witte wijn wanneer je weer op visite kunt komen. Houd vol, zorg ook voor jezelf!
Ik realiseer me ten volle dat je de enige juiste beslissing hebt gedaan om zelf voor Ellen te gaan zorgen. Stel je voor dat ze nog in een verzorgingshuis zou zitten.

Hartelijke groet, Jan van den Heuvel.

****

Mooi stukje Johan. Moest ook een paar keer verschrikkelijk lachen. En Ellen ziet er fantastisch uit op de foto die je had meegestuurd. De zon doet haar goed denk ik. Gepaste Pasen en we zien elkaar één van die dagen in de tuin op anderhalve meter. Charles.

****

Johan