Kerstverhaal 2020: Wereldwijd 80 miljoen vluchtelingen met een eindejaar zonder gourmetten

Lieve vrienden en goeie kennissen,

Eigenlijk werd het een beetje een traditie om eindejaar als een H.B.J. Hiltermann voor vrienden en goeie kennissen de toestand in de wereld te bespreken. Zoals vorig jaar nog, dertig jaar na de Val van de Muur, over de slagboom van het Hongaarse vluchtelingenkamp Zanka met buiten de poort een hele stoet onooglijke Trabanten in alle kleuren van de regenboog. We zagen in Zanka aan het Balatonmeer wat een vluchtelingenkamp inhoudt, en vermag. Het was schrikken. Het was het tegendeel van een Bijbelse zoete waterstroom. Al was het in Zanka folderrijk Center Parcs vergeleken met de vluchtelingenkampen dit trieste jaar 2020 aan de Zuid-Europese grenzen. Center Parcs ja, en dat gold eind 1989 ook voor het Beierse Passau ondanks zijn tenten in de zompige modder en de voortdurende aanval van natte sneeuw bij een snerpende kou. Dat betrof ook Hagen – eveneens Duitsland met bondskanselier Helmut Kohl vanuit Bonn toen nog als een verre voorganger van Angela Merkel. (De onverwoestbare stoere en zo authentiek overkomende Merkel voor ons in de wereldpolitiek wederom de koningin van het bal. Voor de reportage in Hagen in de deelstaat Noordrijn-Westfalen was Ellen mee. Zoals wel vaker. We zagen de wanhoop in de ogen van de vluchtelingen en geen mens die het had over fonduen of gourmetten met de Kerst. Ze hadden het hooguit over ganzenborden en over dobbelstenen. We zagen mensen die alles achter zich gelaten hadden, ook al hun albums met familiefoto’s van thuis. Mensen zonder tastbare herinneringen en volkomen ontworteld. Deze kerstdagen zullen er wereldwijd 80 miljoen vluchtelingen zijn. Ze maken zich over veel dingen druk maar niet de dingen die we dagelijks in Nederland op de tv over de kerstdagen horen en zien. Maar geen pastoraal gebazel nu. Het is twintig jaar na de dood van de in Argentinië uit Nederlandse ouders geboren Gustav Bernardo José Hiltermann zo’n toestand in de wereld geworden dat we nabespreking in 2020 maar uit ons hoofd laten. Telkens maakten onze hersenen een salto en voortdurend was het zoeken naar een deugdelijk vangnet. Kennen we hem trouwens nog, G.B.J. van de AVRO – op de radio ‘s zondags aan het begin van de middag met die donkere welluidende stem? De radio werd voorverwarmd. Zo ging dat toen. Het jaar 2020 valt voor ons nog het best samen te vatten en te illustreren met het beeld van die novemberzaterdag in Philadelphia. Waar de advocaat Rudy Giuliani met zijn geverfde doorloophaar voor een scharrelsalaris van 20.000 dollar per dag ongegeneerd een hoop onbewezen en door de feiten weersproken onzin over stemfraude stond uit te kramen. En dat alles op een bankroet parkeerplaats, voor een troosteloze gebladderde garagedeur van een bijna failliet tuincentrum, recht tegenover een begraafplaats annex crematorium waar Mieke Telkamp echt niet gehoord had willen worden, en naast een seksshop vol opwindende doorkijklingerie. We keken naar een nieuwe aflevering van The Godfather van regisseur Francis Ford Coppola. Sicilië in Philadelphia. De plek was door de cliënt van de duistere advocaat Giuliani ongetwijfeld met zorg en enige humor uitgekozen. Zelf nam Donald Trump met plots een witte in plaats van een rooie honkbalpet – wist Trump dat wit voor overgave stond? – een paar holes op de golfbaan. Zie hier een advocaat die voor 20.000 dollar per dag bereid bleek af te rekenen met zijn uitstekende reputatie van burgemeester van New York ten tijde van Nine Eleven, en die dit jaar eigenlijk voortdurend had moeten worden aangesloten op een leugendetector. Hoe zou in Amerika de Orde van Advocaten naar de duistere Rudy Giuliani kijken? Misschien gaan we in maart ook iets dergelijks in Nederland beleven met een stabiel genie en zijn mentor die de kiesdrempel niet haalden. En die dan op een zaterdagmiddag op hoge toon partijsplinterig hertelling eisen op een begraafplaats waar de bloemen hoognodig water behoeven. Dichterbij nu. Het wordt zowaar wederom een kerstvertelling. Met binnen handbereik het zo pas aangeschafte boek ‘De meeste mensen deugen’. Ik laat me graag door de inhoud verrassen. Het vuistdikke boek won de NS Publieksprijs dit woelige jaar. Ellen moet na de jaarwisseling voor een reguliere afspraak langs bij de mondhygiëniste. Het jaar 2020 heeft geleerd ons daarop te verheugen. Zo spreek je nog eens iemand. Of het verlengen van de gehandicaptenparkeerkaart bij de gemeente pas geleden. Drie keer moeten terugkomen, maar het voelde alle drie de keren als een verzetje. De gemeente weet wat een burger toekomt in tijden van een pandemie. Je zegt als gemeente pas op maandag dat de gehandicaptenparkeerkaart alleen op dinsdag kan worden verlengd. En als de ingezetene op dinsdag terugkomt dan zeg je als gemeente dat het wel klopt met die dinsdag maar dat het op dinsdag om de veertien dagen is, de volgende week dus. Ondertussen zitten de overbelaste ambtenaren thuis samen met hun kinderen op een kleedje met een doos lego te spelen. Als ik een paar brieven over de post moet versturen breng ik ze het liefst één voor één naar de brievenbus. Voor een loopje. Heerlijk dat wandelingetje met huisvuil naar de container een paar straten verderop. Jammer dat de gemeente die vuilcontainer niet nog meer bij ons vandaan heeft geplaatst. Ooit bedacht de voetbaltrainer Co Adriaanse de term ‘telraamjournalistiek’. Daarmee had hij het laatdunkend over voetbalverslaggevers die nauwelijks in hun verhalen verder kwamen dan 1-0, 2-0, 3-0 en (vooruit!) het turven van corners. Nooit kunnen denken dat het door Co Adriaanse geïntroduceerde begrip ‘telraamjournalistiek’ of wel ‘scorebordjournalistiek’ nog eens een wezenlijk (en onmisbaar) onderdeel van ons dagelijkse bestaan (en brood!) zou gaan uitmaken. Nooit ook kunnen vermoeden dat ‘telraamjournalistiek’ gaandeweg dit jaar een steeds positievere connotatie zou krijgen. Ik geef het aarzelend toe. Cijfers liegen niet. Feiten evenmin. En het is belangrijk gebleken ze dagelijks onder onze neus gewreven te krijgen. De kracht van de herhaling. En dan nóg stromen de winkelstraten kooplustig vol met Black Friday vanwege drie horloges voor de prijs van twee. Cijfers liegen niet, ook niet die van de besmettingen en ziekenhuisopnames rond Covid-19. Ze liegen niet, ze schommelen wel, voortdurend en zelfs voor de experts onnavolgbaar. Die fantastische Diederik Gommers van de ic’s waarschuwt intussen al voor een 3e golf. Dáár meanderen de cijfers naartoe. En dat is even anders dan alle vakantieplezier in een golfslagbad op een pretpark. Ook Hugo de Jonge mag zich dat aantrekken. Hoe heeft hij zich middenin een pandemie als minister van volksgezondheid in godsnaam kunnen kandideren voor het partijleiderschap van het CDA? Een onbezonnen, oer stomme daad van een overambitieuze man. Hoe heeft deze verblinde carrièrejager ooit kunnen denken dat zijn ministerschap tijdens een pandemie te combineren viel met een partijleiderschap. Excuses naar de Nederlandse bevolking zouden op hun plaats zijn. Er is meer reden toe dan bruidegom Ferd Grapperhaus met zijn knuffelschoonmoeder overkwam. Deed De Jonge het ministerschap voor volksgezondheid er even bij tijdens de campagneweken voor het CDA? Hoe ook: je kon de afloop op je vingers natellen en de hele gang van zaken zegt veel over de persoon Hugo de Jonge. Nu Hoekstra partijleider CDA. Als de partij je roept…. Zeg dan maar eens nee… In tijden van een pandemie is het lijsttrekkerschap niet te combineren met het ministerschap voor Volksgezondheid maar wel voor Economie. Met alle begrip natuurlijk bij de horeca en zo. Ook Hoekstra propt veertig uur in een etmaal. Alsof ook hij niet heeft geleerd van alle blamages bij de ondervragingen aangaande de toeslagenaffaire (om maar iets te noemen). Als de partij je roept… En veel Judaskussen – niet vreemd aan het CDA – begeleiden het echtpaar De Jonge naar hun kerstdagen. Er zou eigenlijk een regel moeten komen dat je geen minister en partijleider tegelijk kunt zijn. Dat schuurt voortdurend, los van het feit dat het gespeelde en niet gespeelde gênante vergeetachtigheid bevordert- ja welhaast een vrijbrief is – bij enquêtecommissies en dergelijke. Voor ons is ‘telraamjournalistiek’ HET woord van 2020 geworden. Niet alleen de blondjes van guitig Goede Morgen Nederland bedienen zich ervan, terwijl we ons ontbijteitje pellen. Ook de doorwrochte berichtgeving als van Het Journaal en alle verdere serieuze mediaprogramma’s doen dat. Misschien is die ‘telraamjournalistiek’ of ‘scorebordjournalistiek’ in 2020 wel het belangrijkst gebleken voor de leeg scheldende Donald Trump en zijn advocaat Rudy Giuliani – en in het geval van die laatste niet alleen om zijn dagelijkse honorarium bij de houden. Maar ook om zijn mondkapje strakker vast te binden. Hij ondervindt nu de gevolgen van het rampzalige, op eigen ego afgestemde, medische beleid van zijn cliënt. Weliswaar niet in zijn portemonnee maar anders. De telraamjournalistiek moet ons ook geleerd hebben dat het leven niet afhangt van zoveel mogelijk familie aan de kaasfondue of een wild zwijn of een kruidig gemarineerd en geroosterd knapperig krekeltje met de kerstdagen. Het zijn er maar twee, die kerstdagen, en ze vliegen om. Maar het gezeur daarover houdt niet op. Het lijkt wel of de hedendaagse televisie met de huidige corona en vrees voor een 3e golf telkenmale op zoek gaat naar kankeraars. Bij Beau een meisje dat zei altijd naar de Kerst toe te leven maar er nu als een Mount Everest tegenop zag. Hoe verwend kunnen we het hebben. Maar ja, haar verwende tekst bracht haar wél op tv. Had ze realistischer gepraat dan was ze niet uitgezonden. Het meisje liet zich enthousiast toevoegen aan het leger kerstmopperaars. Terug naar mr. G.B.J. Hiltermann: lang vervlogen tijden. Distributieradio, heette dat toen niet zo? Vietnam en de atoombom. Maar ook de provo’s en Bob Dylan. Meneer de president slaap zacht, zongen we met de protestzangers mee richting de Amerikaanse president van toentertijd, de Texaan Lyndon B. Johnson. Van wie later wel werd beweerd dat hij het narcisme had uitgevonden. Van Lyndon B. Johnson gaat het verhaal dat hij uitzonderlijk groot geschapen was. Als onderhandelingen tegenzaten wilde hij nog wel eens zijn geslacht uit zijn broek halen en dat op tafel leggen. Of ermee rondzwaaien. In Moskou zat toentertijd Nikita Chroesjtsjov op de troon. Die trok zijn schoen uit als het hem niet zinde en ramde daarmee op tafel. Johnson gebruikte een ander wapen, dat vanachter de ritssluiting dat hij liefkozend zijn Jumbo noemde. Maar hoe kom ik er nu bij om dit in onze kerstboodschap aan te halen. Dat komt onherroepelijk door Trump. Nu geen slaap zacht, thans zingen we richting Donald Trump: meneer de president kras zonder verdere leugens en volksmennerij alsjeblieft op uit het Witte Huis. Laat jouw plek er nu één worden op een paar zwarte bladzijden in de geschiedenisboeken. Laten veel internationale verdragen alsjeblieft weer in ere worden hersteld. Met Kerst 2020 tellen we wereldwijd 80 miljoen mensen die ergens voor op de vlucht zijn en die we dus vluchteling noemen. Onderweg naar nergens anno 2020.
Dank jullie wel voor alle hartverwarmende support aan ons. Blijf komen. Altijd gezellig. Het allerbeste wordt jullie allemaal toegewenst. We gaan voor een eenvoudig en tegelijkertijd huiselijk eindejaar. Onze hele maand staat in het teken daarvan. Dank jullie wel voor je vriendschap en fijne weken toegewenst ter afsluiting van een wel heel bizar jaar.
Het kent zijn gelijke niet. En vaccineren? Jazeker. We hebben ons gemeld. En waar het vaccin vandaan komt maakt niet uit. China? Ook goed! Rusland, kom maar op met het spul. We volgen de duizendjarige Queen uit Londen. Of is die zo gretig omdat ze maar niet afkomt van haar kouwe echtgenoot en dan ten einde raad zelf maar gaat?

Liefs van Ellen en Johan.

Beste Johan & Ellen,

Bijzonder zo’n mooie, lange en tevens persoonlijke kerstboodschap. Het wekelijkse praatje van Mr. G.B.J. Hiltermann verbleekt daar m.i. bij. Mijn schoonvader ging daar wekelijks voor zitten. Andere tijden maar toch… Ook jullie bedankt voor jullie vriendschap. Kom graag naar jullie ‘Weekeinde café’ op zaterdag of zondag. Gezellig altijd weer met een goed glas wijn en een lekkere kop soep om o. a. de situatie in de wereld door te nemen. En we zijn het vaak met elkaar eens. Ook jouw kijk op de waarde van goede banden binnen de directe familie deel ik zeker met je. Van groot belang voor levensgeluk. Ik dank je voor jouw lieve slotpassages in je kerstboodschap hierover. Gelukkig geen narcisten in mijn directe familie. Wens jullie alle goeds toe. Er is, heb ik geleerd bij jullie, en ben er steeds getuige van, maar weinig nodig om een gevoel van levensgeluk te ervaren. Gelukkig hebben jullie dat nog zeer regelmatig samen. Tot gauw en nogmaals dank! Hartelijke groet aan jullie beiden,

Charles.

Hallo Ellen & Johan,

Dank voor de eindejaarswens! Die viel gelukkig toch langer uit dan je eerst van plan was Johan. Mooi zo! Giuliani heeft nu zelf Covid-19. Het kan verkeren. We kijken idd terug op één grote kermis in de VS. En het houdt niet op. Na twee hertellingen in Georgia zijn ze nog niet tevreden. Giuliani gaat via beeldbellen deze week weer lullen met een of andere verkiezingscommissie in Georgia. Trump heeft het halve Pentagon ontslagen. Sommige – niet ontslagen- ambtenaren zijn uit solidariteit weggegaan. Zondagavond was er een debat in Georgia tussen een Democraat (een dominee) en een Republikeinse kandidate voor de Senaat. Die mevrouw was in haar functie benoemd (invalster voor een overleden senator) en heeft een half miljard dollar uitstaan op de Kaaiman eilanden. Een ongelofelijke tuthola. De tweede Republikein wil niet in debat met zijn tegenstander. Hij geeft alleen interviews aan rechts georiënteerde media. Dank voor jullie persoonlijke woorden als hartversterking aan mijn adres in de kerstboodschap. Mijn strijd voor rechtvaardigheid gaat nog wel even door. Groeten en liefs voor jullie tweetjes,

Jan.

Dank voor jullie prachtige kerstverhaal Ellen en Johan. Blijf, Johan, welkom en zelfs meer dan welkom in ons Limburgse hotel. Kamer 3, je vaste mantelzorgstek, om weer even op verhaal te komen.

Veel hartelijke en lieve groeten van Thom, Yvonne en zoon.

Counting my blessings

We hebben ‘m uitgeroepen tot onze foto van het jaar. En de credits naar het magistrale zorgteam van Ellen, alle disciplines inbegrepen. Wonderbaarlijk, zoals alles verloopt, zei Jan van Ewijk eens. Dat moet drie jaar geleden zijn geweest. We waren voor een korte zomervakantie met Ellen in De Panne. Inderdaad, wonderbaarlijk. Buitengewoon wonderbaarlijk zelfs. We zijn al zo aan dit leven gewend geraakt dat we al bijna niet meer anders weten. Dat is natuurlijk wel zo, maar toch. Waar we nooit aan zullen wennen is aan de irritante gewoonte van instanties en bedrijven voor medische hulpmiddelen en dergelijke die altijd het bandje met ‘Al onze medewerkers zijn in gesprek’ hebben opstaan als je ze belt. Met al een paar oor operaties tot gevolg. Als ons excellente zorgteam eens zo zou werken, er zou geen Ellen en haar mantelzorg meer zijn geweest. ‘Al onze medewerkers zijn in gesprek, een ogenblik geduld alstublieft’. Het is een niet uit te roeien plaag waarvan we ook deze dag weer een staaltje meemaakten. Toch maar zien vol te houden in deze wereld waarin iedereen voortdurend ‘in gesprek’ is. Het is (mede) te wijten aan de marktwerking in de zorg, aan de versnippering, alle regelfetisjisme, alle onzalige ongein met uit de ruif mee vretende onverzadigbare cowboys. En een teflonpremier die zelfs nog in zijn slaap hard ligt te lachen zodat zijn buren geen oog dichtdoen. Het coronabeleid heeft er onder geleden, beluister de deskundigen. Wij richten ons liever op ons kleine huiskamerproject. Niet de voorkeur voor enkele mooiere foto’s, van afgelopen zomer om maar eens wat te noemen, maar deze plaat gekozen als DE foto van het jaar 2020 dat eigenlijk bijna volledig werd beheerst door coronawaakzaamheid. De winnende foto gekozen op de ogen. En de wenkbrauwen. Ogen en wenkbrauwen samen. Diana als fotografe. Trudy: ‘Oh wat extra leuk dat zij die foto geschoten heeft. Juist zij. Het is haar zo gegund. Ze maakt van ons allemaal de meeste uren. Zij maakt van iedereen Ellen het vaakst mee. Zelfs in haar vakanties loopt ze nog aan haar te denken. Bijzonder die winnende foto. Want het moest snel, omdat je er bij Ellen nu eenmaal vlug bij moet zijn.’ Klopt helemaal. Je moet snel fotograferen. Het zijn momentopnames. Maar haar goede dagen houden nu al een poosje aan. Elke foto vertelt zijn eigen verhaal. Dit beeld vertelt het verhaal over het bereiken van opnieuw de eindstreep van een jaar. Daar kunnen we nu wel heel voorzichtig vanuit gaan. De ziekte van Parkinson en het syndroom van Lewy Body laten hun sporen na, ontegenzeggelijk, maar toch, maar niettemin. Counting our blessings. Weer samen naar een nieuw jaar. Niet om records te breken. Dat absoluut niet. Wat zijn ze waard, records? Maar wél omdat Ellen blijft vechten voor wat ze waard is en ze ook voelbaar dóór wil. De ogen, zoveel inmiddels draait om de ogen, en de oogopslag. Ze staan goed, die ogen. Nieuwsgierige ogen. Alertheid. Ze communiceert op de foto. Wat gaat er in haar om? Dat alles maakt de foto zo speciaal. En met parkinson en LB zeggen foto’s aan het einde van een jaar meer dan barbecue foto’s halverwege, hoe mooi en romantisch ook. Het beeld is bijgesneden door Annelies voor de website. En ook door Norbert, de echtgenoot van Trudy. Hij bewerkte de foto van het jaar voor ingelijst hier op het bureau naast de pc. De plek waar elke morgen tussen half zes en half acht het nieuws op internet wordt geconsumeerd en een liter zwarte koffie wordt weggeslurpt. De ingelijste foto van Ellen als cadeau van Trudy voor onze trouwdag, 33 jaar geleden op kasteel Haarzuilens. Ja 33 jaar getrouwd en 37 jaar samen. Zo-even de vraag aan Ellen: ‘Weet je dat we morgen 33 jaar getrouwd zijn?Begrijp eigenlijk niets meer van dementie in welke wrede gedaante ook. Ellen knikte en weer glimlachte ze. ‘Beleven we morgen opnieuw onze trouwdag Ellen?’ En weer hoorde ik het echt heel duidelijk. ‘JA!’ Counting my blessings.

Johan