Zo nu en dan de kop in het zand, er weer uit dan schrik ik me rot

Even de auto uit voor een winters stilleven.

Een plaatje. Als er vanuit Nederlands-Indië heimwee was naar Holland dan waren het vermoedelijk ook deze beelden op het netvlies geëtst die voor dat terugverlangen zorgden. Kamerik, niet ver van huis. Een verstilde februariochtend. Gewoon even de auto uit.

Hallo Jeannette,

De tuinen van Buitenzorg’. Onder die naar welriekende kersenbloesem van de Sakuribomen verlangende, exotische titel is van Jan Brokken een boek verschenen over zijn moeder, een domineesvrouw, en haar jaren, veertien, in voormalig Nederlands-Indië. Hebben jullie ‘De tuinen van Buitenzorg’ al? Ik weet dat Nederlands-Indië jullie net zo fascineert als ons. Nergens zoveel geleden, nergens zo intens geleefd, placht Olga, de moeder van Jan Brokken, te zeggen als later in Holland Java en Celebes ter sprake kwamen. Ellen hoorde haar vader dat ook vaak zeggen: nergens zoveel geleden, nergens zo intens geleefd. De ouders van Jan Brokken waren zendelingen, net als die van Ellen. Naar Nederlands-Indië gekomen om vanuit hun diepgewortelde geloof de ‘inlanders’ met de christelijke normen en waarden beschaving bij te brengen. Het pakte anders uit. Al gauw de vraag bij de moeder van Jan Brokken wie er over de meeste beschaving beschikte, de ‘inlanders’ , meestal moslim, of de Europeanen, christelijk van allerlei pluimage, in geval van Ellen haar ouders het Leger des Heils. Een vraag ook die de repatrianten later altijd is blijven achtervolgen. Ik ben reuze benieuwd naar het boek. In het tegenwoordige Bogor – na de onafhankelijkheid de residentie van Soekarno – werd Olga Brokken verliefd op de hortus botanicus en op de tropen, niet alleen gevoelsmatig maar ook zintuiglijk, door alle geuren. Jan Brokken laat volgens de recensie een wereld zien zoals die door een jong en onbedorven Hollands echtpaar werd ervaren. Een wereld vol schoonheid maar tijdens de Japanse bezetting ook een wereld zonder gerechtigheid en vol wreedheden. Kopen dit boek, lijkt me. Volgende week bestellen. ‘De tuinen van Buitenzorg’ leert mij misschien ook iets meer over de mijn schoonouders die ik helaas niet heb gekend. Ik ga proberen er ‘s avonds Ellen uit voor te lezen. Elke avond een paar bladzijden. Ben benieuwd of ze reageert, en hoe. En dat dan beschrijven. Want schrijven is de therapie die me bij de therapeut weghoudt. Met schrijven ben ik mijn eigen therapeut in het verdriet om de vrouw van wie ik zo verschrikkelijk veel houd. Schrijven als een soort pièce de résistance. Denk nu te weten naar wie de straat is vernoemd waar mijn oude hbs staat: naar Jacob Christiaan Koningsberger, van 1911 – 1917 directeur van de tuinen van Buitenzorg, nu kebun raya van Bogor, ‘s werelds meest geprezen hortus botanicus. De partijloze Koningsberger uit Hazerswoude schijnt ook nog een poosje minister van Koloniën te zijn geweest. We zijn in de jaren negentig nog eens in Buitenzorg geweest. De ouders van twee meisjes die bij Ellen in de klas hadden gezeten woonden er inmiddels. Paradijselijke plek op een uurtje rijden ten zuiden van Jakarta met het mooiste weer van de wereld. Hemelse klimatologische omstandigheden. Je zou er eeuwig voor willen blijven leven.

Ach ja die rouwadvertentie, je refereert eraan in je mail, te onzinnig voor woorden. Diep trieste vrouw die zich verveelt. Te veel sherry rond het middaguur waarschijnlijk. Verveelt zich en gaat rare telefoontjes plegen. Afschminken mag gelukkig nog steeds in Nederland. We blijven een domineesland. We weten het een ander heel goed te vertellen. Ik werd vandaag aangesproken door iemand die ik maar heel oppervlakkig kende, met wie ik het had over het piepkuiken van de rouwadvertentie en die vertelde mijn blogs te lezen. Hij vond herkenning. Zijn oude en altijd zo sprankelende moeder was met Alzheimer sinds kort opgenomen in een verpleeghuis. Zijn vader had thuis heel lang voor zijn moeder gezorgd, maar was óp, hij trok het niet meer, en kreeg nu van een buitenstaander het verwijt dat hij het langer had moeten volhouden thuis. Met welk recht zo’n uit banditisme ontsproten uitspraak?! Eigenlijk zou je met zulke mensen naar de Alzheimerpolitie moeten kunnen. Openbare geestelijke geweldpleging. Het is net zo kwaadaardig als het opzettelijk met de auto verkeersregelaars voor hun donder rijden als bezeten schaatsliefhebbers voor hun eigen veiligheid niet worden toegelaten tot het ijs van de Loosdrechtse Plassen, of waar elders in het verloederende Nederland. Laten we ons daar maar drukker over maken dan over de nieuwe bijbelvertaling en de overbodige vraag of god moet worden aangeduid met Hij of hij. Aandoenlijke fijnzinnige theologe die daarover via de tv even bij ons in de huiskamer verscheen. Hij of hij, nee nee niet Zij of zij – het was toch een buitengewoon serieus te nemen levenskwestie voor ons allemaal. Vond de theologe die ik ongezien ‘De tuinen van Buitenzorg’ aanraad. Probeer me een voorstelling te maken van maandenlange vergaderingen over de vraag Hij of hij. Het lukt niet.

Inderdaad, af en toe maar de kop in het zand steken, maar eenmaal er weer boven dan de schrik, en niet zo’n heel klein beetje ook. Baudet blijkt steeds bruiner. Niet van de zonnebank maar in zijn groezelige opvattingen. Dank voor je uitgebreide mail als gezegd die voor een belangrijk deel hebis overgenomen op onze website. Hoorde net van de nieuwslezeres dat het met de Nederlandse Spoorwegen behelpen blijft, mede doordat ze reserve treinstellen op de verkeerde plek in ons land hadden neergezet. Nou strekt ons land zich uit tot ver voorbij de Oeral, dus dat is wel een excuus. Je schreef over het Moskou van vlak voor de val van de Muur in november 1989. Daar in de USSR van Gorbatsjov konden ze dus het openbaar vervoer nog wel laten rijden met nog veel strengere vorst dan nu bij ons. Rutte gaat in een volgend kabinet niet regeren met Forum. Het is hem geraden ook. Maar ik dacht dat hij al lang geleden volop reden had voor een dergelijke uitsluiting. Nu nog de hypocrieten van het christendemocratische CDA die net als de VVD vrolijk in het provinciebestuur van Brabant zitten met de griezelsekte van het ongeleide boreale projectiel. Racistisch, antisemitisch, vrouwonvriendelijk, en wat nog niet meer. Die man is ziek. Het is zorgwekkender dan een bijbelvertaling en Hij of hij. Dat is voornamelijk sneue energieverspilling en geld over de balk gooien. Baudet is een neurotische gek. Pillen helpen niet. Een psycholoog evenmin. Hooguit de kiezer en de stembus. Hoe kom je zo? Hij is nog gevaarlijker dan een sneeuwstorm met een afdaling op de spekgladde Limburgse Cauberg. Hij zou in de media volledig genegeerd moeten worden.

Gisteren eindelijk weer eens echt geïnteresseerd geluisterd en tot het eind gekeken naar een praatprogramma op tv. Vier vrouwelijke lijstaanvoerders namens hun partij bij M aan tafel. Prachtige non-verbale communicatie. Schitterend lesmateriaal voor mediatrainingen. Er was respect. Mooi taalgebruik en articuleren ook. Maar vooral die component respect! Het kan dus toch. En het kan dus nóg. Wat een verademing vergeleken bij Hoekstra, Klaver en Wilders. Het kost me te veel energie er nog meer te noemen. Geen hanengevecht. Niet van hoe kunnen we elkaar de loef afsteken maar hoe kunnen we elkaar constructief en in gezamenlijkheid vinden. Die mannen zijn niet met ons bezig maar met hun eigen ego. Baudet noem ik niet, want dat is een narcistische neppoliticus. Meer een onevenwichtige en geestelijk verdwaalde circusacrobaat zonder vangnet. Mooie aflevering van M. De pragmatische Kaag leek me het meest premier waardig. Mist ze de warme uitstraling? Ploumen en Marijnissen waren voor mij het meest ideologisch bevlogen. Ouwehand won de avond met voor mij de beste visionaire boodschap. Klimaat en veestapel. De vooruitziende blik in optima forma. Mooi het gebaar van hooguit twee seconden met de rechter hand van Sigrid Kaag richting Ouwehand. Waarmee Kaag aangaf: jij Esther bent te bescheiden, kom jij nu ook maar eens goed aan het woord. Ongekend onder rivaliserende politici. Dit moment zou D66 in zijn verkiezingscampagne moeten gebruiken. Goed beschouwd zou bij een volgende bijbelvertaling god moeten worden aangeduid met Zij of zij. God is een vrouw als er al een god is. Als je dit pallet aan keuzemogelijkheden zo op tv zag, en hoorde, dan kan ik me toch niet voorstellen dat we niet over links gaan regeren en evenmin kan ik me voorstellen dat dwaallicht Baudet überhaupt nog de kiesdrempel haalt. Inpakken en wegwezen met die ongewenste politieke vreemdeling en met dat erbarmelijke Forum, zou ik zeggen.

Moest aan de huiveringwekkende Baudet en zijn eigen IQ denken toen ik gisteravond na het 6 uur-Journaal bij 1 Vandaag weer eens de Nieuws Trend -presentatrice Hila Noorzai zag met haar iPad in d’r hand. Ze zit in een groep met ene Vanessa en een zekere Rob op zijn vertrouwde witte gympen. Had ik iets te zeggen bij Goede Morgen Nederland, ik had haar allang weggekaapt. Bij Het Journaal idem dito. Baudet komt nog niet tot haar schoenzool. Het ging ditmaal over de Amerikaanse popzangeres en actrice Britney Speers. Die schijnt ooit eens getrouwd te zijn en na 55 uur weer gescheiden. Nu was er weer iets met het ouderlijk gezag en onder curatelestelling. Hila Noorzai: op de mediatraining zou ze bij mij met een 10 vroegtijdig de deur zijn uitgestuurd. Zo van: ‘Meisje, niets veranderen’. En: ‘Alles wat ik nog zeg maakt je minder’. Ik zou haar na de eerste oefening niet eens verder hebben getraind. Ze spat van het beeld. Een vroegere dj, begreep ik. Buitengewoon goede stem. Heel veel dictie en expressie. Uitstekende balans tussen verbale en non-verbale communicatie. En kennis van zaken. Als extra ook nog eens bloedmooi. Een Afghaanse, begreep ik van Diana. Uit Schiedam. Daar tenminste opgegroeid. Diana kende Hila wel. Een landgenote. Afkomstig uit een bekende Afghaanse familie. Zag de trots bij Diana. Haar breng ik jouw groeten over zoals je vroeg.

Inderdaad, zoveel aanleiding als velen in het winterse weer zien om te verzaken, zo onverdroten gaan de zorgdames van Ellen door in hun werk. Ondanks de gladheid op tijd ook. En dan brengt Trudy nog boodschappen mee als hoeslakens en laat Elly ons komend weekend, ondanks dat ze vrijaf heeft, meegenieten van haar erwtensoeppret. Zij zorgen er mede voor dat dit in alle opzichten heel bijzondere jaren zijn. Weer zeg ik: ik merk wie leest en wie niet leest. De lezers van kranten en boeken hebben het inlevingsvermogen dat wij in onze situatie zo hard nodig hebben. Ik tref te veel mensen aan die lui zijn van geest. Ik merk het vaak al heel snel. Dat mevrouwtje van die rouwadvertentie woont bepaald niet in een achterstandswijk maar haar hersenpan wekt die indruk. Je bent beslist niet de enige die vol ongeloof en afschuw op mijn blog over dat portret reageert. Het waren mensen die stuk voor stuk ook zelf al het nodige voor hun kiezen hadden gehad in het leven. Ik hoop trouwens dat de dames van gisteravond bij M de kans krijgen na de verkiezingen de daad bij het woord te voegen. We snakken naar linkse activistische politiek. Liefst zonder CDA. VVD onontkoombaar. Als Rutte maar wel die dame uit de polder thuislaat die migratie in haar portefeuille heeft. Griezeltje. Kwam ze niet uit de Noordoostpolder? Ze wil behalve een hek om Schengen ook prikkeldraad midden in Schengen. VVD met D66, ChristenUnie, PvdA en Partij voor de Dieren die wat mij betreft hun naam mogen veranderen in iets met milieu. En Hugo de Jonge als partijloze verlengde coronaminister. Of Jaap Goudsmit natuurlijk. Want Hij of hij is nu toch echt de Man of man van de Blijde Boodschap.

****

Lieve Johan,

Goed te horen dat je heelhuids uit Limburg bent teruggekomen, zij het vervroegd. Maak jezelf geen verwijten dat je gegaan bent, je neemt altijd voldoende marges om nagenoeg alle tegenslagen de baas te worden. Ik zat me, denkend aan iedereen uit onze omgeving die op één of ander manier de weg op moest, ook al af te vragen of jullie team de Zonzijde wel zou halen bij dit Siberische weer waarvan driekwart Nederland doorgaans meteen in katzwijm ligt. Ik ben met je blogs weer bijgelezen.


Ik was met studenten en een paar collega’s uit Tilburg vijf dagen vóor de Muur viel (ik houd eigenlijk niet van die term, hij viel niet, hij brokkelde langzaam af en werd half per ongeluk opengezet – maar goed) een weekje in Moskou. Erg interessant allemaal, vooral de ontmoetingen met jonge dissidenten dankzij een neefje van mij dat Ruslandkunde aan de UvA studeerde. Er was toen bijna niets te krijgen. Het befaamde warenhuis GOEM was leeg op een klein raspje na dat ik toen maar via een ongelogen 5-stappen-plan heb aangeschaft: aanwijzen, naar de inpakafdeling laten brengen, laten inpakken, afrekenen, bonnetje krijgen en met het bonnetje weer elders afhalen. Maar de stadsbussen reden! En dat zag je niet alleen, ik heb nog in mijn eentje een Russische vriendin van een DDR-vriendin van mij opgezocht. Per metro en bussen met grauwe beslagen ramen, klapperende deuren en smerige uitlaatgassen. Maar reden deden ze! Hoe het met de de USSR-Spoorwegen stond, weet ik niet, ook niet of ze bevroren wissels konden omleggen, maar ons Aeroflot-vliegtuig vloog op 4 november1989 bij strenge vorst keurig op tijd weer terug naar Schiphol!

Terug naar De Meern anno domini 2021: jouw team is een paar dagen deels door jou vervangen en verder zijn de dames allemaal zo bekwaam dat ze ook bij sneeuw, ijs en ijzel jullie weten te halen. Fantastisch! Je schrijft dat de ziekte van Parkinson Ellen steeds meer uitput. Maar tegelijk was ze wel opgetogen over sneeuw, getuige haar “Jaaaa” en “Ik wel!” Dat vind ik echt fantastisch. Fantastisch voor jou als haar man en maatje, fantastisch voor het team, maar ook voor haar zelf. Oók al plaatst het iedereen natuurlijk ook voor raadselen omdat het zo onverklaarbaar lijkt of (nog) is. Hopelijk voor actief onderzoekende neurologen binnenkort wel te verklaren en laten ze er dan alsjeblieft iets mee doen waar anderen ook nog wat aan hebben!

Je hebt al lang (relatief lang) geleden verteld dat een oude honkbalvriend van jou en van jullie overleden is, ik meen dat hij dementie/Alzheimer had. Ik heb je nooit met dit verlies gecondoleerd en werd daaraan herinnerd toen ik in je blog las dat iemand “aanstoot” had genomen aan het feit dat Ellen en jij samen een advertentie voor deze vriend hadden geplaatst. Ook de naam van Ellen “nog” onder de advertentie. Waar bemoeien zulke mensen die kennelijk helemaal niets, laat staan iets beters, te doen hebben zich toch allemaal mee?!

Over corona-beleid en -politiek ben ook ik, net als jij, enigszins uitgediscussieerd. Er zijn onvergeeflijke fouten gemaakt en daar liggen óók stommiteiten in maatschappelijke structuren en ouder politiek beleid aan ten grondslag. Het tekort aan vaccins is onvergeeflijk, maar heus, het gaat elders niet zoveel beter. We zijn nummer 2 na Bulgarije, maar nummer 3 volgt helaas snel na ons. En zie Von der Leyen, een akelig streberige ambitieuze tante, die van haar CDU-vader al één en ander met de paplepel (als hij daarvoor op tijd thuis was) naar binnen geforceerd kreeg. Zie de stommiteiten die ze de EU wilde laten uithalen om aan vaccins te komen én om het VK op z’n nummer te zetten, waarmee het Ierse vuurtje lekker opgepookt zou zijn geworden. Waaraan overigens Barnier ook meedeed, steeds volgens de NRC, de alom geprezen onderhandelaar. Er zijn volgens mij bijna nooit ergens politici die een waarlijke vooruitziende blik hebben en die dat wat ze doorzagen ook nog in uitvoerbare compromissen en praktisch beleid met behulp van geschikte mensen (!) wisten om te zetten. Churchill was goed na Hitlers overval en dankzij Chamberlains geblunder, maar dat geblunder zagen toen weinigen (Ter Braak bijvoorbeeld wel). Ik praat niks goed, maar ik geloof niet dat Nederland nu zo uitzonderlijk knullig is, het gedrag is vaak infantiel en de debattenstellen weinig voor. Maar goede debatten, zoals in de Bondsdag (althans toen ik die nog volgde), leiden ook niet altijd tot goede politiek.

Met je kritiek op Lanoye ben ik het eens. “De Belgen/Vlamingen nemen wraak”, zeggen wij hier wel eens tegen elkaar. Wraak waarop eigenlijk? Op Nederlandse arrogantie en zelf ingenomenheid over onze vermeende moderniteit etc? Belg Vandermeersch, ex-NRC hoofdredacteur, soms? Belg Van Reybrouck misschien ook? Hoe dan ook, ik vind dit kabinet ook vreselijk, maar de Nederlandse kiezers vind ik misschien nog wel vreselijker. Hoe dat allemaal komt? Ongetwijfeld een oeroude sneeuwbal van ongunstige ontwikkelingen: een soort onwereldsheid tot aan1940, gek genoeg in een machtig koloniaal rijk waarin de afgrijselijkste dingen gebeurden buiten de openbaarheid en met medeweten en meedoen van christelijke politici. Een koloniaal rijk dat ook de sociaaldemocraten niet wilden zien verdwijnen! Dat zegt toch genoeg over de grote tegenstrijdigheden in dit land. Ik geloof nog steeds dat Nederland de schok van ontkerkelijking en ontzuiling niet goed heeft doorstaan. Er is mede door de “jolige” acties van de generatie 68, waaraan ook ik heb meegedaan, deels met spijt, deels nog met tevredenheid over het opfriseffect, bijv. aan de universiteit, van alles in gang gezet wat nu door plattere geesten voor heel andere doelen al decennia wordt overgenomen. “Jullie rechtsstaat is niet onze rechtsstaat”, riepen linkse demonstranten in 1969. Niet beseffend hoe link dat kon zijn. Nu is het “pleur op elite met je lockdown en avondklok”. “Wat nou corona, ik heb recht op mijn vrijheid”. Die toeslagenaffaire heeft natuurlijk nog eens kolen op het vuur gegooid enz enz enz. Om moedeloos van te worden.

Ik schreef je geloof ik al eens dat ik steeds vaker de neiging heb, en er ook aan toegeef, de kop even in het zand te steken. Als ik hem er dan toch vrij snel weer uithaal, schrik ik me natuurlijk helemaal rot. Zoals gister toen ik die weerzinwekkende Baudet weer de gladiator zag uithangen, toen een groepje journalisten hem helaas niet aankon, waar hij dus weer van kon profiteren. Nou Carbo… [censuur] want je houdt niet van verkleinwoorden, las ik: je hebt op een knopje gedrukt en ik ga spuien zo je ziet!

Marc hoopt nog een beetje op mooi ijs: hard en glad meteen zonnetje erbij. Dan gaat hij schaatsen in Broek in Waterland met een vriend van ons.  Een oude, nou ja, net zo jong als ik, 73, Fries die twee Elfstedentochten heeft uitgereden en er eentje net niet gehaald. Door een kapotte schaats, dat snap je! Ik las in de krant dat de honkballer Urbanus is overleden, ik zag dat jij hem in een blog noemde, natuurlijk! Misschien ken ik hem alleen van naam, omdat die zo mooi en bijzonder is. Maar het verbaasde me dat ik als meisje, thuis noodgedwongen Het Vaderland lezend, dat opgepikt en decennia onthouden had. Stond ik toch niet voor niets op het eerste honk van het meisjes Softbal [sorry] Team van het Haags Montessori Lyceum. En we wonnen altijd!

Johan, houd je goed, wind je niet al te veel op over de Overheid die de Here boven ons heeft gesteld [sic…] en zaai je vruchtbare zaadjes op het vruchtbare kleine maar belangrijke veld van Ellen en jou en van jullie team! Wees beiden hartelijk omhelsd door Marc en mij. Tot weer eens hier bij ons in Amsterdam. Groet ook Diana heel hartelijk van mij.

Jeannette.

Zo verschrikkelijk dicht bij huis, zo mooi, ons winkelcentrum met misschien wel het meest geweldige schouwspel van 2021.

Johan