Handen af van Remkes! Respect voor anciënniteit, D66 met je magere mannetjes

Meende hij het? Ja, hij leek het inderdaad te menen. Dat maakte het allemaal zo ongelofelijk, hij leek het te menen. De automobilist begaat een doodzonde als hij onder het rijden met zijn telefoon bezig is. Misschien is het ook maar beter dat hij zijn radio uit houdt als daarop bepaalde personages aan het woord komen. Een waarschuwing vooraf dus, net als bij sommige reclames. Zo van: beluistert u een dwalende kwibus van D66? Doe dat dan vooral op eigen risico. Maar breng geen andere weggebruikers in gevaar! Spinnen was heel iets anders dan roddelen, maar als het door je eigen partij gebeurde, die intens gemene vuilspuiterij, dan moest je het ruimer zien, dan kon een goeie roddel geen kwaad in de politiek. De kwibus was iemand van D66, ik raakte in de gauwigheid zijn naam kwijt, hij was vrijdagochtend rond elven op NPO-1 en ik moest terug uit Zuid-Limburg naar lucht happen toen ik hem zo als een evangelist op de radio hoorde bazelen over hoepels en kromme hoepels. We moesten niet te zwaar tillen aan het gedrag van de ‘magere mannetjes’ rond Sigrid Kaag, het team van modernistische influisteraars, die de vuige boodschap de wereld hadden in gestuurd dat Johan Remkes in beschonken en warrige toestand een volgend Rutte-kabinet bij elkaar probeerde te drinken. Was Johan Remkes niet immers van de kopstoot?

We moesten het ruimer zien, blaatte de schat quasi geruststellend. Want je zou hem het liefst vanaf de A2 op zijn bek slaan. Had D66 niet ogenblikkelijk excuus aan Remkes gemaakt toen er woedende verontwaardiging met orkaankracht uitbrak? D66 was nooit op karaktermoord uit geweest. Dat bedoelde het prominente lid van D66 nou: eigenlijk zouden de adviseurs van Sigrid Kaag, makelaars in strategie, onfrisse makelaars als het moet, strak in het pak en met geparfumeerd hoofd, wegbereiders van de nieuwe politiek, eigenlijk zouden we de glasjanussen van adviseurs alom breed uitgedragen waardering van het Nederlandse volk moeten gunnen omdat ze meteen al, en ook zo openlijk, zo ruimhartig ook, hun verontschuldigingen hadden aangeboden voor hun valse roddel over de flamboyante tuinderszoon uit het Groningse Zuidbroek. Je moet er maar opkomen. Bij zulke tekst zit de automobilist snel tegen de vangrail. Een gewaarschuwd mens kortom. De interviewer had de gek harder moeten aanpakken. Hij dronk de bezopen tekst daarentegen gulzig op zoals een ouderling dat doet met Gods woord.

We kozen voor de stilte, voor de waxinelichtjes en het huiselijk geluk. We kozen voor De Heelmeesters, een ongemeen goed boek dat volledig met zijn lezer aan de haal gaat. Het meesterwerk zegt veel, zo niet alles, over het leven. Telkens weer die vraag bij de levensloop van de verschillende hoofdpersonen naar het waarom. Fenomenaal geschreven en ook even fenomenaal tot de verbeelding gebracht. De gebeurtenissen schuiven over elkaar heen als panelen. Misschien wel het beste van de vele beste boeken die hier de afgelopen jaren verslonden werden. Als lezer wil je niet gaan houden van de femme fatale, maar het overkomt je toch. Genet, ze viel op de verkeerde mannen, ze deed me vooral ook aan de Molukse treinkapers denken, en met name dat meisje dat door de mariniers werd doodgeschoten, genet ja, ten onder in haar meer dan studentikoze strijd voor onafhankelijkheid van Eritrea tegen Ethiopië. Een bloedmooie guerrilla met wie het verkeerd moest aflopen en dat deed het dan ook. Maar wat richtte ze ook verder aan. Ze bracht iedereen in gevaar en uiteindelijk nog het meest zichzelf tot de dood er uitgemergeld op volgde. Dicht tegen je aan in bed, lieve Ellen, kostte het me telkens weer moeite mijn hand los te maken van die van jou. Maar ik moest en ik zou toch steeds weer naar een volgende pagina. Het boek De Heelmeesters slurpte me op. Vrijdagavond bij aanvang oktober. Buiten regende het, en gestaag. Het bleef ook zo. Regen, regen en daarna een veelvoud van regen. De eerste voortekenen van de herfst.

In zulke serene omstandigheden snapt een normaal mens al helemaal niks van de beschadigingsactie die Johan Remkes trof. Hoe koud is Den Haag? Wat maakt ‘magere mannetjes’ zo doortrapt? Dat is de niet-werkende ellenboog. Dan gooien de ‘magere mannetjes’ het over een andere boeg. Dan lekken ze smaad naar de pers. Ze zijn ongevoelig voor wat ze aanrichten. Kom niet aan Johan Remkes, zou ik willen zeggen. Wij hier hebben namelijk ontzettend veel respect voor die man. Hij is van het klimaat. Van de stikstof. Hij is van nog veel meer, heel veel meer. Hij durfde over de stikstof als commissievoorzitter tegen zijn eigen partij, de VVD, in te gaan. Hij is een autoriteit. Iemand met een indrukwekkende achtergrond. Niet één van enge maniertjes. Nee hij niet. Uitstervend ras in de Haagse jungle. Anders dan de ‘magere mannetjes’ is Remkes geen gladde politieke sluipmoordenaar. De hijgerige ‘magere mannetjes’ kunnen nog verdomd veel van hem leren.

Ik zie hem nog staan op het eiland Ko Samui in 2005. Weet je nog Ellen? Remkes was minister, van Binnenlandse Zaken als ik me niet vergis, hij was niet lang daarvoor weduwnaar geworden, hij was op Ko Samui op vakantie, en hij was niet op commando naar het toeristenoord Phuket afgereisd nadat deze plek bij de geruchtmakende tsunami finaal was overspoeld. Hij had er geen zin in. Even niet nee. Wat zou Berend Boudewijn over het weduwnaarschap zeggen, over het verlies van zijn vrouw Martine Bijl? Hij vergeleek het met schrikdraad waar je in een weiland voortdurend tegenaan loopt. We hoorden trouwens van die tsunami in 2005 op een zondagnamiddag toen jij en ik, Ellen, een stevige wandeling maakten rond het schilderachtige kerkdorp Oud-Zuilen aan de Utrechtse Vecht met glühwein toe in de plaatselijke brasserie. Was het niet in de donkere dagen vlak voor de kerst? Ja zeker wel! Onze koffers waren al gepakt voor de gebruikelijke vakantie op Gran Canaria van Tweede Kerstdag tot de tweede week van januari als de scholen weer begonnen. Kamer 529, Riu Palmeras, de zee één grote glinstering die je vanaf het balkon zowat kon strelen. Rob Jetten stond nog in jumpertje in de box. We lieten ons bijpraten over het natuurgeweld in Azië door een paar buurtbewoners in Oud-Zuilen die voor hun huis op het stoepje stonden. Weer terug thuis meteen de tv aan.

Ik zie hem nog staan, Johan Remkes, in zijn haastig glad gestreken witte overhemd, dat hij kennelijk vliegensvlug had aangedaan, met verkreukeld boordje dat recht omhoog tegen zijn ondergebit zat; het was geen gezicht. Maar die man was authentiek, dat zag je meteen. Hij was moe, en hij wilde rust, maar toch ging hij, in zijn tempo, al dan niet in dat witte overhemd, of iets anders uit zijn koffer, naar het onder water gelopen Phuket. We kennen Johan Remkes rouwend om zijn vrouw. We kennen zijn wilskracht, zijn doorzettingsvermogen. Zijn eenzame strijd tegen de eenzaamheid. En die strijd glansrijk winnen! Nee, kom niet aan Johan Remkes. De man heeft een fantastische staat van dienst. En hij is net zo gek op jenever, nou en?, als zijn partijgenote Annemarie Jorritsma die we eens aan de vooravond van een Elfstedentocht in Bolsward met de glaasjes Bokma in de weer zagen. De lenige pols van Jorritsma verried dat ze een hekel had aan een leeg glas. Ze was toen minister van Verkeer en Waterstaat. Ellen, weet je nog? Wat gaat de tijd toch snel. Hoe kort geleden lijkt dit alles nog maar. En waar is de relativering bij mensen gebleven. En hun fatsoen. En hun geweten. Zijn er nog grenzen? Of rechtvaardig partijpolitiek de blinde vink?

Maar enfin, Johan Remkes. Hij staat er hopelijk boven, ver boven. Voor prut moet je bij een ander zijn. Zulke exemplaren als hij lijken tegenwoordig schaars. Hij speelt overal zichzelf. En wie kan dat tegenwoordig nog? Wie wil dat nog? Rond Johan Remkes geen spindoctors of andere flauwekul types. Heeft hij niet nodig. Remkes rookt als een ketter. Zware shag. En het is heel gewoon dat hij in gezelschap aan de koffie een sigaretje neemt en het schoteltje onder zijn kopje vandaan haalt om er de as van zijn sigaret op te tikken. Niemand kijkt er ook van op dat Remkes aan zijn omstanders vraagt of ze er bezwaar tegen hebben dat hij rookt als hij intussen al halverwege is met zijn sigaretje. En wie heeft dan nog bezwaar. Over zo’n man verspreid je geen smerige laster. Zo’n man koester je. Je houdt hem in ere. Hij is niet alleen kleurrijk maar ook nog verdomde goed. Goed zonder opsmuk. Die heeft hij niet nodig. Je kunt hem met zijn Groningse accent overal puin laten ruimen. En dat gebeurt ook. Onlangs nog in Limburg. Zo’n veteraan spoel je niet willens en wetens door de plee. En dan ook nog lafhartig roepen dat je het zo niet had bedoeld. Maar hoe dan wel? Dat wisten ze ons bij D66 niet te vertellen.

Hoe heten die gemene roddelaars uit de hofhouding van Sigrid Kaag eigenlijk? Ik las Rob Jetten en Sjoerd Sjoerdsma en nog een paar andere linkmichels. Iemand die nog met Els Borst had gewerkt. En een staatssecretaris die nog niet uit het demissionaire kabinet is weggerend. Vijlbrief of iets dergelijks. Gun ze een dweilpauze en geef ze vervolgens een afvloeiingsregeling. Ze hebben veel kwaad gesticht. Waren dat ook niet de lui die het met de VPRO op een onsmakelijk akkoordje gooiden rond een autogordel in de documentaire over Kaag? Jazeker wel. En met een beroep op de Wet Openbaarheid Bestuur (WOB) weet De Telegraaf te melden dat de ‘magere mannetjes’ van Kaag de documentairemakers zelfs onder druk hebben gezet. Nieuw politiek leiderschap, heet dat. En lieten de ‘magere mannetjes’ niet Kaag op een tafel op een overal gepubliceerde foto dansen hoewel daar op verkiezingsavond helemaal geen sprake van was geweest? Die foto was gedateerd. Boerenbedrog als nieuw politiek leiderschap. En hoe zat het ook alweer met die lezing, die H.J. Schoo-lezing van Kaag. Van wie kwamen die achterbakse passages? Iedereen begreep dat Kaag een enorme sneer uitdeelde aan Rutte maar naderhand probeerde ze de critici op de mouw te spelden dat ze het meer in zijn algemeenheid had bedoeld. Ja ja. Dat is nieuw politiek leiderschap. Ze verlaagde zich tot moddergevechten. Op Afghanistan verloor ze haar ministerschap. Vraag de Afghaanse tolken die bij de tolkenrechtbank van de Taliban hun doodsstraf tegemoet zien hoe ze over Kaag denken. Ze lopen niet met haar weg, in elk geval.

De karaktermoord op Johan Remkes moest nog volgen. Het kon er nog wel bij. Kaag moet binnenkort maar eens met Baudet gaan praten over de vraag hoe je je vooral niét moet gedragen na een daverend goed verkiezingsresultaat. Baudet weet hoe je na succes je eigen glazen snel en gemakkelijk kunt ingooien. Kaag kan er veel van leren. Misschien dat ze de ‘magere mannetjes’ maar beter naar huis kan sturen. Het is te Amerikaans. Onderhandelen als VN-topvrouw is iets anders dan onderhandelen als politiek leider van ongeacht welke politieke stroming. En als je jezelf in de markt wilt zetten dan toch zonder moreel slechte spindoctors die bijna op Trump zijn gaan lijken in hun morsige en zompige strategie van het hogere partijdoel heiligt de middelen. Het gerucht over de kopstootjes van Johan Remkes, de combinatie bier en jenever, is een absoluut dieptepunt voor eenieder met enig fatsoen in zijn donder. Wie beweert dat D66 later de onvolprezen moed toonde excuses te maken die heeft een gaatje in zijn hoofd. Of een paar kopstoten te veel achterover geslagen. Dat kan ook.

Het campagneteam van Kaag is aangeschoten, niet Remkes, die niet. D66 kan dit campagneteam maar beter zijn politieke rijbevoegdheid ontnemen. Het campagneteam van Kaag mist integriteit en is niet meer geloofwaardig. Waarom na alle blamages trouwens zitting nemen in Rutte 4 als dat een bizarre (sorry Remkes) doorstart wordt van een kabinet dat demissionair werd op zo iets verschrikkelijks, maar dan ook écht verschrikkelijks, als de Toeslagenaffaire waarvan we nog steeds de echo horen? Trouwens, je kunt wel roepen dat je staat voor een nieuwe bestuurscultuur, maar anders dan regels, die je van de ene op de andere dag kunt wijzigen, ligt dat ingewikkelder met een cultuur. Want cultuur hangt samen met normen en waarden en daarmee worstelen ze in Den Haag. Zeker ook het keurige en intellectuele D66 met ook nog eens zoveel lobbyisten in de gelederen. Ze zitten overal, het zijn net mieren. Mieren van de onzichtbare nieuwe politiek die alleen maar met de al dan niet droge mond wordt beleden. Geef Remkes eens ongelijk dat hij zijn keel geregeld smeert. D66: net de Volkskrant, altijd met dat belerende toontje en het opgeheven vingertje.

Het bleek wel weer eens met de presentatie van een rapport op het toeslagenrapport door mevrouw de staatsecretaris Van Huffelen van D66. Ze hanteerde de bekende truc van de oude politiek. Om moeilijke vragen van journalisten te voorkomen kregen die journalisten pas tien minuten voor aanvang van de persconferentie het lijvige vervolgrapport ter bestudering in handen. De pers geen tijd geven het rapport te lezen en daarmee lastige vragen voorkomen. Ook ingefluisterd door de ‘magere mannetjes’ die zich graag de kleinkinderen van Hans van Mierlo wanen? Transparantie en het gaat om de inhoud, we kunnen de prietpraat niet meer verdragen. Kaag is een diplomaat en geen politica. Ze verloor aan de onderhandelingstafel. Ondanks of dankzij haar team valse makelaars in strategie. Moddergooiers met een intellectueel masker voor, het masker van de hypocrisie.

De afloop van het Kaag-drama lijkt niet moeilijk te voorspellen. Rutte 4 met een doorstart van Rutte 3 is geen lang leven beschoren en van Kaag verneem je na Rutte 4 nooit meer iets. Het was even leuk maar ook niet meer dan dat. Rutte 4: maar daar kunnen Jetten, Sjoerdsma en die andere ziekelijke communicatieclowns toch niet als beloning zitting in krijgen? Kaag, zeg het ons! Zeg ons dat ze van het toneel verdwijnen. Ga trouwens in de oppositie. Lees net dat maar 29 procent van de kiezers een doorstart wil, nog geen derde. Maar dit terzijde. Leen je niet voor conservatisme. Ploumen van de PvdA heeft het grootste gelijk van de vismarkt. Blameer je niet nog meer! Beloon het kadaver CDA ook niet. Daar loopt een aanvoerder die geen belasting ontdook, nee dat nog niet, maar die belasting ontweek, zoals dat in die kringen zo bijna cryptisch heet. Een met zijn centen onoplettende man die de penningmeester van heel Nederland werd. Koers op de oppositie en/ of nieuwe verkiezingen af, Kaag. Maar wat je ook doet: handen af van Johan Remkes. Respect voor anciënniteit. Val liever in je eigen mes.  En blijf de berichtgeving over Afghanistan volgen alsjeblieft. We zijn mede schuldig aan wat daar nu allemaal gebeurt.  Lees gelukkig ook dat Maxima haar jurken uitleent. Dat is nog eens nieuws!

Johan