Een milde lockdown bij afwezigheid van een milde dictator


Onwillekeurig de gedachten op de elfde van de elfde gisterochtend bij de eerste koffie van zes uur terug naar het bronsgroen eikenhout en de feestgrage bourgondische Limburgers met de prinsen en prinsesjes van het bruisende carnaval en hun badkuip vol gerstenat. Zag op de tv een verdrietige man uit Heerlen, als ik me goed herinner uit Heerlen ja, en hij was één en al deceptie. Meer dan beteuterd, verloren liefde, het ging door merg en been. Geen carnavalsviering heden. Pak veel Limburgers, en Brabanders niet te vergeten, nee dié vooral niet, hun carnaval af en ze verlangen naar een koel nat graf en bestellen met pathetiek hun eigen zerk. De horeca die zich keurig aan de mondkapjes en de andere voorschriften hield? Dan moeten de beelden uit Den Bosch van een andere planeet afkomstig zijn geweest.

Vorig jaar februari op de zondag vóór carnaval kwam ik van hotelabdij Rolduc. Toen nog niet op de fles, maar even later wel, waarmee in dit kader een faillissement bedoeld. Ging nog even bij de Rabobank geld uit de muur halen. Dat kantoor bestond toen nog. Korte tijd later weggesaneerd. Op straat allemaal vrouwen, van alle leeftijden, die arm in arm en carnavalesk uitgedost naar de kroegen op de Markt van Kerkrade togen voor een ontbijtje van gebakken eieren en een tompouce toe. Om vervolgens uit hun bol te gaan bij een blaaskapel in de aanpalende Rodahal. Ik kon mijn nieuwsgierigheid niet bedwingen en vroeg de portier van één van de cafés of ik misschien binnen een kijkje mocht nemen. Was eigenlijk verboden, ik was immers een man, dit was exclusief voor het andere geslacht, maar vooruit omdat ik uit Utrecht kwam kon ik voor tien minuten naar binnen. Even neuzen heet dat. Bloedheet daar binnen. Benauwd. Het zweet droop in liters van de ramen en de muren. Totaal geen ventilatie. Een meterslange pijpenla. De vrouwen schreeuwden door elkaar heen en bliezen weinig erotisch in mijn oor. Het virus moet nieuwsgierig hebben toegekeken. Maar wisten wij veel. Ik realiseerde me twee weken later dat ik daar in die sauna met mijn leven heb lopen spelen. Door het oog van de naald daar in dat café op die mistige zondagmorgen februari 2020 in Kerkrade.

De wolkbreuk aan besmettingen met windkracht veertien volgde snel. Ineens ging alles over Covid-19, corona, de Chinezen, of Trump al een grote waffel had weet ik niet meer, de pandemie, het carnaval als katalysator, de wintersport in Oostenrijk als aanjaagmotor, een OMT, Jaap van Disssel, zeventien miljoen coronadeskundigen in Nederland van wie de C categorie en minder nog in het schoolkrantprogramma Goede Morgen Nederland mocht aanschuiven, een ineens in Nederland wereldberoemde Hugo de Jonge nog zonder baard, we smeekten om een vaccin, als er maar eenmaal een vaccin was, en dat vaccin kwam er ook nog eens sneller dan gedacht. En gaandeweg die mevrouw de doventolk, Irma geloof ik, van wie ik vanochtend las dat ze niet meer gewoon over straat kan zonder aangeklampt te worden met de vraag of zij een oplossing weet. Want we zitten er weer middenin. En niet zo zuinig ook. Beduusd nog over de krankjorume carnavalsbeelden van gisteren uit Den Bosch. We noemen dat het zelfbeschikkingsrecht. Met zulke mensen is niets te beginnen. Oogkleppen is nog te zacht uitgedrukt. Van God los in Den Bosch, eerder dat. De dwangneurose naar de feestneus. Het egoïsme van uitbater en klant in de horeca. Amateuristisch landje dat niet meer voor zichzelf kan zorgen. Praatziek en eigengereid landje zonder sturing waar elke hulpverlener blij is als hij weer heelhuids en veilig terug is bij zijn gezin.

En de vergelijking dringt zich op met een familie waar de ouders geen enkel gezag hebben en de kinderen maar een beetje hun eigen gang gaan en zich nergens iets aan gelegen laten liggen. Bij het minste of geringste verbouwen die kinderen de huiskamer. Het Journaal kun je zoetjesaan afschrijven. Daar heb je geen hbo of universitaire opleiding meer voor nodig. Niet eens mbo. Zag op tv gisteravond zo’n onbenullig straatinterviewtje. Werd aan een snotneus van zeventien in carnaval uitmonstering en met een grote plastic beker gerstenat in zijn hand gevraagd of hij die hossende en lallende mensenmassa wel verantwoord vond. De olijke snuiter vond het allemaal zeer verantwoord. Er kon niks gebeuren. Wachtte op de verslaggeversvraag naar het waaróp deze vrolijke hese jongeman zijn overtuiging baseerde, maar het doortimmerde item van twaalf seconden was alweer voorbij. Tijd voor tien seconden, als het al tien seconden waren, Poolse grens, dat heerschap uit Minsk, prikkeldraad en bebloede vluchtelingen. Het is niet meer dan het vullen van zendtijd als de schappen met pasta in de supermarkt.

Je ziet momenteel ook de evenwichtsbalk van de parlementaire democratie, als een trapezewerker zonder vangnet, met de destabiliserende coronaoppositiepartijen en hun querulanten aan de microfoontafel. Ze kosten tijd die er niet is en energie die op raakt. Ze kosten de gemeenschap ook handenvol geld. Ze mobiliseren rotzooi en narigheid. Ze vormen een fragmentatiebom onder ons politieke stelsel. Ze zijn zó laaghartig, en hebben zó weinig besef van de Jodenvervolging en de Kristallnacht en de vernietigingskampen van Hitler, dat ze de Holocaust er zelfs bij durven halen. Een parlementaire democratie die door die klanten is uitgehold. Destructie kortom. In tijden van crises kun je überhaupt niet oeverloos vergaderen en alle meningen peilen om iedereen te vriend te houden. Doe je in een onderzeeër ook niet. Dan weet je zeker dat je nooit meer van de bodem komt. In oorlogstijd, en het is met die corona oorlogstijd, en los van die corona is het dat in Nederland trouwens ook al een hele poos, heeft een samenleving behoefte aan sturing, desnoods aan een milde en soms aaibare dictator bij Volksgezondheid. Aan een Churchill. Iemand die op zijn strepen staat. Geen machtswellusteling, maar een beschaafd iemand, medisch onderlegd, die duidelijk is en van wanten weet. Een vakminister met een zeer ruim mandaat. Niet voor elke bedrage aan de show van Wilders en andere voorspelbare beroepsoproerkraaiers naar de Tweede Kamer en een debat met lieden die er geen van allen verstand van hebben en maar wat verkiezingsretoriek spuien. We lijden nu onder de dictatuur van een kleine minderheid. Een uit graniet gehouwen manager uit de medische wereld. Geen valse beloften. Geen mooi weer spelen. Niks einde tunnel als je nog helemaal weet waar het einde van die tunnel zich bevindt. Geen zweefteef die in nederigheid elke persconferentie door de knieën gaat en die ons met het zelfbeschikkingsrecht naar de kelder brengt. We zijn afgegleden naar het zieke gestommel dat aan de sociale academie De Horst in Driebergen doet terugdenken. Of begrijp ik het allemaal niet meer? Dat kan natuurlijk ook. Een mantelzorger leeft immers in een kleine wereld, een separate parallelle wereld aan de gezonde, de echte wereld van de uitgaander. Tegelijkertijd: een mantelzorger leert – zonder te willen generaliseren – te leven met het zoeken naar wat onder verslechterde omstandigheden nog wél kan. En dat is nog altijd iets. Het is geen afgunst maar ongeloof, die behoefte aan een wat hardere hand.

In tijden van crises komt het aan op daadkracht. Niet alleen in de mantelzorg. Heus niet alleen daarin. Die daadkracht ontbreekt in Nederland. Onder leiding van de weifelende Haagse prins carnaval Mark Rutte drinken en zingen we ons naar een nog groter personeelsinfarct in de ziekenhuizen en overal elders in de zorg. Goedwillenden zijn de dupe. In 2013 brak Ellen bij een zoveelste val door parkinson haar heup. Een week lang hield de verpleeghuisarts het nog op een kneuzing. Ellen verging van de pijn. Heb haar zien lijden. Ze moest van de verpleeghuiszusters verplicht achter een rollator blijven lopen om in beweging te blijven. Als ik eraan terugdenk, springen wederom de tranen in mijn ogen. Ik zie haar weer achter die rollator strompelen de gang op en neer. Het beeld van mijn liefste in een stoel en die niet meer wist hoe ze moest zitten of liggen. Het hield er het midden tussen. Een dikke deken want ze had het koud in die bloedhete verpleeghuiswoonkamer. Het werd kantje boord en ze werd geopereerd. Want wel degelijk een breuk, en niet zo’n beetje ook. Nooit een klacht ingediend tegen de verpleeghuisarts in Nederhorst den Berg met haar medische misser. Had er de energie niet voor. Leeg, volkomen leeg. Altijd bang geweest voor de fatale val die kwam. Nu zouden we wellicht te horen hebben gekregen dat er geen ziekenhuiscapaciteit voorhanden was. Nu zou de operatie wellicht zijn uitgesteld. Nu zou Ellen me hebben gesmeekt om morfine als ze het nog had kunnen bedenken. Ze zou het opgegeven hebben. Ze zou er met een van pijn verwrongen gezicht tussenuit geknepen zijn.

Waarom die clementie met de drogreden van het zelfbeschikkingsrecht een Covid-19 prik te weigeren? Elke individuele bijdrage aan het temmen van het virus is noodzakelijk. Je moet niet iedereen te vriend willen blijven houden. Dat wordt een veenbrand. In Singapore moeten vaccinweigeraars het ziekenhuis zelf betalen als ze er met corona in belanden. De laatste zelfbeschikkingswauwelaars krabden zich er achter de oren en lieten zich alsnog vaccineren. Daar houd ik van. In Oostenrijk krijgt men veel weigeraars van een prik over de streep met het niet alledaagse vooruitzicht van gratis een prostituee voor een halfuurtje. De Oostenrijkse wappies laten daar graag hun doorzichtige principes voor varen. Het loopt storm. Misschien zijn er wel een hoop Oostenrijkers met spijt dat ze zich meteen al hadden laten vaccineren. In enkele Amerikaanse staten laten velen zich alsnog vaccineren met een cadeaubon bij de equivalent van Blokker als beloning. En als je dit hoort en leest, waarom dan in Nederland zo moeilijk doen over 2G? De Jonge zet pas vaart achter de boosterprik als hij een schop onder zijn kont krijgt. Dat is geen adequaat leiderschap.

Het is falend leiderschap. Niet kunnen doorpakken. Maar wie hele korte riempjes heeft kan niet roeien, zal de minister tegenwerpen. Natuurlijk gaan er in dit kneuzenlandje weer weken en weken voorbij met onderzoek naar de haalbaarheid van de 2G-maatregel. Dat onderzoek had allang plaatsgevonden moeten hebben en zijn afgerond. Net als het onderzoek naar die gozer en zijn twee vrienden die ons belazerden met hun mondkapjes. De ChristenUnie is tegen het 2G-systeem. Nou en? Lik-op-stuk beleid jegens personen die zich niet hebben laten prikken, tenzij vanwege medisch risico. Wat hebben wij met die vier zetels van de ChristenUnie in de biblebelt te maken! Een kenner uit de wetenschap betoogde dat een 2G voor een verdere tweedeling in de maatschappij zou zorgen. Maar die tweedeling is er allang, en niet de schuld van wie zich liet vaccineren. Las zo-even in NRC dat het RIVM een gedragsonderzoek heeft uitgevoerd met als uitkomst dat de burgers zich weinig aantrekken van de adviezen inzake corona. Daar hoef je toch geen onderzoek naar te doen, kom even achter je bureau vandaan en loop een paar meter de straat op. Of zet de tv aan. Kijk naar de onzinnige en schandalige carnavalstaferelen in het gesticht Oeteldonk en beluister die sukkel die daar in Den Bosch voor burgemeester speelt. De man hoeft zich niet eens te verkleden om voor Sinterklaas te kunnen doorgaan. Den Bosch had iets van gemaakte provocatieve vrolijkheid met een grimmig masker. Men liep vooral Rutte, De Jonge (plezierige domineeszoon in de LINDA), het OMT en het RIVM uit te dagen. Die dag werden ruim 16.000 positieve tests gemeld bij het RIVM – niet eerder waren het er zóveel. Met een biertje op maakte Den Bosch zich er totaal niet druk over.

Natuurlijk is de cultuursector verbijsterd dat die met de speculaties in deze chaos als één van de eerste morgen bij de zoveelste persconferentie weer de klos dreigt te zullen worden. Musea, de bibliotheken, de theaters en zo meer. Maar reken maar van yes dat die voetbalwedstrijd van het Nederlands elftal tegen Noorwegen doorgaat tegen een decor van 45.000 brulapen in de Rotterdamse Kuip begin volgende week. Niemand durft het aan daar een streep door te halen. Iedereen vreest de hooligans natuurlijk. Of tóch niet? In dat geval zal de KNVB wild om zich heen slaan. Daar is die bond bedreven in. De grote bek. Want iedereen boosdoener behalve de heilige koe. Nergens zo’n strikte handhaving als bij de KNVB. Advocaten trappelen van ongeduld om zichzelf via het genie Louis van Gaal van de totale mens en de amusementssector dik betaald in de kijker te zwetsen. Op naar het knekelveld in Qatar. Even de realiteit uit het oog verliezen voor het eigen gewin. De roep hier om een vriendelijke generaal die even orde op zaken stelt, een duikbootcommandant. Kaliber Churchill. Een Norman Schwarzkopf begin jaren negentig onder Bush senior in Irak. De schreeuw om een strateeg. Geen vergaderfreak en onderhandelingenjunk. Geen polderaar te midden van gekrakeel. Nee, een man of vrouw die het eerlijke verhaal vertelt. Iemand die helemaal niet aardig gevonden wil worden. Niet iemand met praatjes voor de vaak als ‘Het is bijna gefikst’ welke geen enkele onderbouwing bezitten. Moet je eerst iets ergs meemaken om te beseffen hoe belangrijk het is je aan te passen aan sterk veranderde levensomstandigheden?

Op het Catshuis zou de sfeer gisteren gespannen zijn geweest en de bewindslieden zouden het nergens met elkaar over eens geworden zijn. Mocht ook de belastingontwijker Hoekstra meepraten? En dat hoogst voorbarige zangorgel Grapperhaus met zijn ‘Zeg mondkapje waar ga je heen?’ En dan te bedenken dat Mona Keijzer er al niet eens meer bij was. De Babylonische spraakverwarring. Probeer maar eens informatie te krijgen over de boosterprik. Het is in Nederland van het kastje naar de muur en terug. Het doorgaans ongeorganiseerde Italië is al weken met die boosterprik bezig en lacht ons uit. Natuurlijk lachen ze ons uit. Op de achtergrond hier staat de tv aan. Mijn favoriete ontwenningsprogramma. Het gaat over de intocht van Sinterklaas. Hoe moet dat nu? Gaat die niet door? Maar kunnen we dat de kinderen wel aandoen?! Vanuit Emmen komt een organisator van de Sinterklaasintocht rechtstreeks in de uitzending. De kalende pensionaris, onder de valium natuurlijk, zit in zak en as. Een droeve stem vult de ether. De tv-meisjes van mijn favoriete ontwenningskuur laten hun schouders zakken en verder hangen. Emmen in psychoanalyse. Alle voorbereidingen voor het inhalen van Sinterklaas misschien wel voor niets geweest. Daar zou het virus zich toch eigenlijk iets van moeten aantrekken. Emmen verdiende Sinterklaasdispensatie van het RIVM, het OMT, de Wereldgezondheidsorganisatie en van het kabinet wat daar nog van over is.

In onze omgeving iemand die ooit eens ergens chef werd. Hij gaf iedereen gelijk en ook iedereen zijn zin. Tot zijn grote opluchting en die van zijn onderdanen werd hij al na een paar weken als chef aan de kant geschoven. Hij werd uit zijn eigen lijden en dat van de anderen verlost. De ballonnen werden doorgeprikt. Hoe moet dat nu met die kerstdagen? Kan van die twee decadente, vercommercialiseerde en ver-romantiseerde kerstdagen de betrekkelijkheid niet worden ingezien? Alle aanstellerij over die twee kerstdagen, het kan de zieken, eenzamen, de alleenstaanden, de slachtoffers van een relatiebreuk, de velen die onder het bestaansminimum moeten leven, de voedselbank, en al die andere materieel en/of immaterieel getroffenen, de talloze vluchtelingen van wie miljoenen onder de meest erbarmelijke omstandigheden ploeteren gestolen worden. Vier die kerst desnoods volgend jaar maart. Dan kun je misschien ook nog eens de tuin in. Herhaald: moet je eerst iets ergs meemaken om je te kunnen aanpassen aan veranderde levensomstandigheden? Lees momenteel het boek dat deze week uitkwam van Tanja Nijmeijer van de guerrillabeweging FARC in Colombia en zie om de zoveel tekstregels een wrange overeenkomst in onbezonnen fanatisme tussen haar en lui hier in Nederland die drammerig naar rechts willen als de overheid het beter vindt naar links te gaan en omgekeerd. Nijmeijer geeft toe dat ze doorsloeg en de realiteit volkomen uit het oog verloor. Al ging het bij deze studente uit Denekamp nog om een ideaal. Het werkt ontwrichtend, dat demonstratieve puberale destabiliseren zonder zichzelf en anderen enig perspectief te kunnen bieden. De recalcitrante Nijmeijer belandde letterlijk met de gewapende strijd in de jungle, de vaccinweigeraar doen dat in figuurlijke zin. Het is heilloos. Het is onder het mom van medemenselijkheid het uitschakelen van medemenselijk gevoel. Wanneer gaan we de zorg in Nederland nou eens écht ontzien!

En weer geen vuurwerk misschien wel met Oud & Nieuw? RTL filmde deze week voor zijn nieuwsrubriek een echtpaar met een dochter die onder een schaars licht gevende plafonnière door de fotoalbums bladerden van hun vele wintersportvakanties. Maar nu werden de regels in Oostenrijk wederom flink aangescherpt. Of Rutte daar niets aan kon doen? Wenen op zijn vingers tikken bijvoorbeeld. Want voor het echtpaar en hun dochter die maar één prik van ‘Weer dansen met Janssen’ had gehad kwam voor januari de wintersportvakantie in gevaar. Hoe moest dat nu? Ook de verslaggever zat er beteuterd bij. Inderdaad, hoe moest dat nu? Het demissionaire struikelkabinet schijnt volgens de jongste berichten inderdaad van plan het coronabeleid van Oostenrijk met oog op de wintersportvakantie van Nederlanders ter discussie te gaan stellen. Langs diplomatieke weg. Bezopen, ronduit bezopen, om in carnavalssfeer te blijven. Den Bosch zogezegd. Hoeveel nieuwe besmettingen had u vandaag Nederland? Kunt u geen orde houden in eigen huis? Houd dan uw grote mond alstublieft.

Vanwege de ziekenhuiscapaciteit het vuurwerk met Oud & Nieuw aan banden? Daar zouden weinig woorden aan vuil gemaakt moeten worden, maar niet in Nederland. Een vuurwerkwinkelier pruttelde dat er nog nooit een mens door het afsteken van vuurwerk in een ziekenhuis was beland. Allemaal fabeltjes. Meende Trump te horen vanuit Florida. Trump die, maar dit terzijde, volgens de laatste berichten zijn oververhitte aanhangers steunt die vicepresident Pence wilden ophangen. De wereld waarin we leven. In alles klinkt het eigen belang door. Eigenbelang dat zelfbeschikking wordt genoemd; zelfbeschikking dat wordt verward met de plicht ook aan anderen te denken. Moet je eerst iets ergs meemaken in je leven om te relativeren en binnen de kleine mogelijkheden die er met corona steeds weer overblijven nog van het leven te genieten? Hebben, hebben, hebben. Carnaval in Den Bosch met om de hoek het ziekenhuis, overvol en een groot tekort aan personeel, een ziekenhuis dat noodgedwongen operaties uitstelt. Een overbelaste zorg. We klapten voor die zorg op het balkon maar verder is het schijnheilige fanfare en is het ikke, ikke, ikke. Goede Morgen Nederland, kreun ik bij herhaling.

Johan