Het favoriete kookboekje van Ellen voor rijsttafelen

Het moet gezegd: het is een knap staaltje werk geworden. Het oogt geweldig. Het stimuleert de smaakpapillen. Het huis vulde zich weer met de geur van trassi. Elly Wolf en Anne Moen hebben voor ons, en voor de verzorgenden van Ellen, en voor nog een stuk of wat vrienden en vriendinnen een boekje samengesteld. De basis ervan vormt het zeer toegankelijke en uitnodigende én beduimelde (+ ezelsoren) kookboekje van Lia Warari voor Indonesische gerechten dat Ellen jaren en jaren achtereen altijd gebruikte als we gingen rijsttafelen. Ellen greep er altijd naar, vaste prik, veel mooiere kookboeken liet ze staan. Nee, dat kleine ding, haast een schriftje, waarin ze in de kantlijn ook notities maakte en uitroeptekens plaatste. De recepten voor de meest favoriete maaltijden van Ellen zijn overgenomen door Elly en Anne Moen, de trouwe baliemedewerkster van verpleeghuis De Ingelanden waar Ellen alweer een eeuwigheid geleden woonde. Verder veel foto’s van rijstafels waarbij het water een mens in de mond loopt gelijk een dartel beekje met stroomversnelling. Gadogado en de lekkerst denkbare pindasaus met kokos, knoflook en sambal manis. Diverse foto’s van Ellen en mij. En een werkelijk ontroerend mooi woordje waarmee Elly en Anne zich tot ons richten. Old memories never die. De liefde tussen Ellen en mij blijft in De Ingelanden herinnerd worden, zo valt te lezen. De waardering is beslist wederzijds. Ik kon me over van alles en nog wat opwinden in het verpleeghuis, de quarantaine en lockdown van laatst zou een ware verschrikking voor ons zijn geweest, maar ik zag wel degelijk ook de goeie kanten van het verpleeghuispersoneel. Ik denk aan Ron, aan Petra, aan Loes van Curaçao, aan Zulay, aan Kimberly. Wat er aan ontbrak op de afdeling van Ellen was de strakke hand. Die is onmisbaar, de strakke hand. Wat eraan ontbrak was leidinggeven zonder per se populariteit onder de medewerkers na te streven. Lang niet iedereen was uit het goede hout gesneden. Er golden in het verpleeghuis ook vanzelfsprekendheden waarvan elk weldenkend mens zich kon afvragen waarom ze eigenlijk zo vanzelfsprekend waren. Het gevecht daartegen kostte kracht, verschrikkelijk veel kracht. Maar al te vaak waren Ellen en haar medebewoners ook overgeleverd aan luie nitwits met voorliefde voor het balkon en een sigaretje. Ze waren altijd zoek. Maar dat mocht niet gezegd. Wat momenteel met Ellen gebeurt is niet louter gebaseerd op toeval of geluk. Het is meer. Alles wat er in het verpleeghuis aan ontbrak heeft Ellen thuis wél. Haar eigen sfeer en haar eigen identiteit. Behoud van haar eigen ik. Had eens op een vrijdagavond een aanvaring met een onbekende uitzendkracht die Ellen een uur eerder dan medisch voorgeschreven haar medicijnen gaf omdat het die invaller beter uitkwam. Toen ze erop werd aangesproken vroeg ze waar ik me mee bemoeide. Eigenlijk had het verpleeghuis meteen moeten stoppen met deze uitzendkracht, maar nee, men keek de andere kant op. Opportunisme en bagatelliseren. Het droop er vanaf. Het klotste over de deurplinten. Vergeten maar, allemaal maar vergeten, dat is het beste. Maar kom bij mij niet aan met verhalen over louter gepassioneerde medewerkers in de Nederlandse verpleeghuizen. Het is net zo’n farce als de mythe dat alle leden van het koninklijk huis zulke eenvoudige mensen gebleven zijn. Dat oude kookboekje van Ellen, het is Elly en Ber Wolf pas geleden spontaan cadeau gedaan. Het mocht niet ongebruikt in de boekenkast blijven staan. Ze zijn onze privé kok en kokkin, Elly & Ber. Het kookboekje van Ellen is betekenisvol. Beduimeld, als gezegd, en ook hier en daar met een vetvlek. Enkele pagina’s met een ezelsoor bij een recept dat herhaling verdiende. En ja zo’n vetvlek, dan was er weer eens met ketjap of iets anders gemorst. De lekkerste kruiden haalde Ellen voor de rijsttafels bij een toko in Maarssenbroek. Het was een Chinees echtpaar uit Indonesië. Ik herinner me gemberwortel. Ik herinner me laos, serehstengels, trassie, ketoembar, asem. En donkergroene blaadjes die bij de pindasaus gingen en bewaard werden in de vriezer. Soto ajam, ook zo’n lekkernij. Er was ook iets met gehakt en kruidnagels en soja en meer nog dat de oven in ging. Frikadel op zijn Indisch. Zo noemde je dat toch lieve Ellen? Bij Asian Street Food in het Limburgse Valkenburg proef ik deze weken de gerechten die Ellen uit haar kookboekje maakte. Het is de smaak van de saté ajam. We gaan iets feestelijks bedenken om het zo gewaardeerde boekje van Elly en Anne ten doop te houden. Want we leven in maanden waarin geen steen meer op de andere staat. Dus pluk de dag. Vraag me vaak af wat Ellen er allemaal van mee krijgt. Ach lieve Ellen, je moest eens weten. Je kijkt vol vertrouwen en zelfs wel een beetje geamuseerd de wereld in, zie de verschillende foto’s van deze week in dit blog, maar je moest eens weten hoe het er met die wereld voorstaat. Die is behekst. De corona, en alles wat daarmee samenhangt. heeft ons in het luchtledige gebracht. Wij zondoorstoofde generaties, zoals Geert Mak het verwoordt, worden al meer dan een halfjaar dagelijks door elkaar geschud. Ik heb geen idee wat je er van meekrijgt. Hopelijk niet al te veel. Daarvan niet in elk geval. Want je wordt er niet vrolijk van. Maar misschien leidt dit alles nog tot iets goeds. Namelijk dat de schrijnende ongelijkheid in inkomens en bestedingsmogelijkheden wordt bestreden. Dat het neoliberalisme op zijn laatste benen loopt, ik hoop het. Hopelijk verliezen overal ter wereld de populisten terrein. Meer aandacht voor de zorg. Meer waardering ook voor het onderwijs en de lesgevers. Meer geld naar die onmisbare sectoren. Niet alleen maar applaus op een balkon, dat is zo makkelijk. En een bescheidener rol voor bijvoorbeeld de looppas-jongens en -meisjes van de dure Zuidas met hun lederen aktetas en telefoons. We waren ontspoord, lieve Ellen. Het klopte allemaal steeds minder. Niet alleen wij leven onder een zwaar medisch regiem, iedereen doet dat al enkele maanden, ook de succesrakkers uit de gezonde wereld. We zien hoe broos onze internationale productieketens zijn. Er is in de woorden van Geert Mak sinds een halfjaar sprake van een economische en sociale ordeverstoring van ongekende proporties. Zijn boek ‘Epiloog’ is indrukwekkend. De wereld gaat naar minder welvaart, minder open en minder vrij. We gaan naar een fundamentele verschuiving in denken en handelen. We vrezen een tweede uitbraak van het coronavirus. Honderd jaar geleden was de tweede golf van de Spaanse griep erger nog dan de eerste. Ik geloof dat die Spaanse griep in Nederland aan zestigduizend mensen het leven kostte. In Engeland aan vierhonderdduizend mensen. Over de gehele wereld aan tussen de twintig en veertig miljoen burgers. Vreselijke cijfers. Ach lieve Ellen, je moest eens weten. Trump wil de verkiezingen uitstellen. De schat is bang voor stembusfraude nu zijn land elke minuut een coronadode te betreuren heeft. Trump, de rechtschapen mens. Trump die bang is voor vals spel. Het kan verkeren. Trump die straks aan zijn broekspijpen het Witte Huis moet worden uitgesleept. De tragische blunder van miljoenen Amerikaanse kiezers. De Amerikaanse versie van Poetin. Decreten en ordetroepen – de VS op weg naar een dictatuur. Ondertussen blijf jij, lieve Ellen, vechten voor wat je waard bent. Alle foto’s van dit blog van 30 juli, de dag waarop de temperatuur naar dertig graden steeg. Er staan ons nog hogere temperaturen te wachten. Oom Donald: ook de Amerikaanse keuken, voor zover die met hamburgers en hotdogs en tomatensmurrie al bestaat, legt het af tegen de Aziatische, waarvan je er verschillende hebt, allemaal even pikant.
Het wisselende weertype heeft zonder meer een verschrikkelijk mooie en uitbundig bloeiende tuin opgeleverd. We kunnen er uren van genieten.
Ze was zó goed donderdag 30 juli. Dat was ze al ‘s morgens bij Diana en fysiotherapeut Max. Dat was ze al helemaal ‘s middags. Vraag het Trudy. Een glaasje rosé waard.
Kuuroord Zonzijde. ‘Zo zou ik niet oud willen worden’, heb ik meerdere personen de afgelopen jaren horen zeggen. Nou, dan doen ze dat niet. Dan nemen ze een pilletje. Meestal verandert het, als puntje bij paaltje komt. De meeste mensen blijven toch aan het leven hechten, Ellen niet uitgezonderd, zeker niet. Goeie dagen en aanzienlijk mindere wisselen elkaar af. Donderdag 30 juli had Ellen echt de smaak te pakken. We waren er met de iPad als de kippen bij.

Johan